Cumhuriyet dönemi anı/hatıra metinlerinden eğitim ve öğretime bakış

Abstract

Daha çok edebi bir tür olarak görülen anı/hatıra metinleri hayatın çok farklı alanlarıyla ilgili genellikle sübjektif bilgiler, gözlemler, değerlendirmeler ve yorumlar barındırır. Hayatın muhasebesi, değerlendirilmesi ya da savunulması amaçlarıyla yazılan anılarda eğitime, öğretime, öğrenme ortamlarına ve yöntemlerine ilişkin ilginç anlatılar bulunabilmektedir. Anı/hatıra metinlerinde eğitim ve öğretim anlatısının izini sürmek bu araştırmanın konusudur. Birçok farklı meslek gurubundan, sosyal sınıftan kişilerin yazdıkları anılar temel kaynak olarak kullanılmıştır. Araştırmanın konusu, Cumhuriyetin ilanı sonrasında örgün eğitim hayatından geçmiş, farklı meslekleri icra etmiş kişilerin anılarında, eğitime ve öğretime ilişkin ifadeleri nasıl anlattıklarını karşılaştırmalı olarak incelemektir. Müstakil anı metinlerinin yanında okul günlerini anlatan röportajlardan da faydalanılmıştır. Anılarda genel olarak, eğitim yaşantısına ilişkin her türlü derlemeye ulaşılmıştır. Böylece eğitim sorunlarının ele alınışı farklı başlıklar altında kategorize edilmiş; okula başlama, disiplin uygulamaları, sınıf kuralları, özel gün ve bayram kutlamaları, dersler, kitaplar, yardımcı materyaller, öğretmen davranışları, öğrenci motivasyonu vb. konuların nasıl ele alındığına dair tasvirler yapılmıştır. Ayrıca, öğretmenlerin gözünden eğitim ve öğrenciler değerlendirilmiştir. Bu araştırmada genelde eğitim bilimlerine özelde ise, eğitimin tarihi ve sosyolojik kökenlerine ilişkin resmi metinlerde rastlanılması güç bilgi, uygulama ve düşünceler elde edilmeye çalışılmıştır. Eğitimin bireysel uygulamasının farklılığı görülmüştür. Bu veriler karşılıklı incelenmiş ve eğitimin yakın geçmişine ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. Eğitim araştırmalarında kaynak çeşitliğinin eğitim bilimlerine farklı bir bakış katabileceği görülmüştür.