Abdullah İbn Ali-yi Nasrullahi Zübdetü’l-Asar (metin-inceleme-sözlük)

Abstract

Zübdetü’l-Âsâr, Abdullah b. Muhammed b. Ali Nasrullahî tarafından 16. yy.ın ilk yarısında Çağatayca yazılmış olan bir vakayinâmedir. Süyünç Hoca Han'ın oğlu olan Sultan Muhammed'in emri ile yazılmıştır. Çağatay Türkçesinin en kapsamlı nesir metinlerinden biri olup zengin söz varlığı ile eşine rastlanmamış zengin bir içerik sunmaktadır. Eserde yazar, kendi dönemine kadar olan birinci el kaynakları kullanmıştır. Böylece derleme bir eser olmasının yanında yazarın kendi döneminde şahit olduğu ve çağdaşlardan işittiği konuları da aktarması bakımından orijinal bir nitelik taşımaktadır. Bu çalışma Giriş, Dil İncelemesi, Metin, Açıklamalar ve Sözlük olarak beş ana bölümden oluşmaktadır: Giriş bölümünde Abdullah b. Muhammed b. Ali Nasrullahî'nin hayatı, Zübdetü’l-Âsâr ve nüshaları hakkında bilgi verilmiştir. Dil İncelemesi bölümünde yazım özellikleri, ses ve biçim bilgisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde P nüshası esas alınarak T nüshası ile karşılaştırmalı olarak metnin yazı çevrimi yapılmıştır. Açıklamalar bölümünde kimi kelimeler için notlar hazırlanmıştır. Sözlük bölümünde ise alfabetik olarak sıralanmış olan kelimelerin eklerini de gösteren analitik dizin hazırlanmıştır. Türkçe kelimelerin yanına Eski Türkçedeki biçimleri eklenmiştir. Eğer söz konusu kelimelerin türemiş biçimleri metinde geçmiş ise sadece ek-kök ayrımı yapılarak kelimenin yapısı gösterilmeye çalışılmıştır. Eğer kelimenin kök hâli metinde geçmemiş ise yine yanına Eski Türkçedeki biçimi eklenerek ek-kök ayrımı yapılmıştır. Alıntı kelimelerin ise kelimenin alındığı dildeki biçimi de gösterilmiştir. Sonuç bölümünde çalışmanın sonucunda ortaya çıkan bulgular ve görüşler belirtilmiştir.