Öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları ile motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları ile motivasyonları arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda ilkokul, ortaokul ve lisede görevli öğretmenlerin algıladıkları örgütsel sessizlik ve motivasyonlarının arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Ayrıca araştırmada öğretmenlerin cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, hizmet süresi, branş, çalışılan eğitim kademesi, çalışılan okul türü değişkenlerine göre öğretmenlerin örgütsel sessizlik algısı ve motivasyonlarının farklılaşıp farklılaşmadığı da incelenmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2018-2019 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinde görev yapan 155.039 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem grubunu 2018-2019 İstanbul ili Beşiktaş, Şişli ve Kağıthane ilçelerinde görev yapan 383 öğretmen oluşturmaktadır. Tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 383 katılımcıya Kahveci ve Demirtaş (2013) tarafından hazırlanan ‘Örgütsel Sessizlik Ölçeği’ ile Ural (1996) tarafından hazırlanan ‘Mesleki Motivasyon Ölçeği’ kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları ile cinsiyet ve eğitim ve eğitim kademesi değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmadığı tespit edilmiştir.36-40 yaş arası öğretmenlerin örgütsel sessizlik algılarının daha yüksek; lisans mezunu öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeylerinin yüksek lisans mezunu öğretmenlere göre daha yüksek;21 yıl ve üzeri sürede görev yapan öğretmenlerin sessizlik düzeylerinin daha yüksek; Din Kültürü Öğretmenlerinin örgütsel sessizlik algılarının diğer branşlara göre daha yüksek; Çok Programlı Anadolu Lisesi’nde görev yapan öğretmenlerin örgütsel sessizlik algılarının diğer okul türlerinde çalışan öğretmenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Yaş değişkeni bakımından değerlendirildiğinde 36-40 yaş aralığındaki öğretmenlerin motivasyonlarının daha yüksek; Din Kültürü öğretmenlerinin motivasyonlarının diğer branşlara göre daha yüksek; Anadolu Liseleri’nde çalışan öğretmenlerin motivasyonlarının diğer okul türlerinde çalışan öğretmenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin motivasyonları ile cinsiyet, eğitim düzeyi, hizmet verilen süre ve eğitim kademesi değişkenleri açısından ise anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin sessizlik algısı ve öğretmenlerin motivasyonları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir. Buna göre, öğretmenlerin sessizlik düzeyleri artarken, motivasyon düzeyleri de artmakta; sessizlik düzeyleri azalırken, motivasyon düzeylerinin de azalmaktadır. Öğretmenlerin motivasyonlarını artırmak için geri bildirim sisteminin iyileştirilmesi ve geliştirilmesi, öğretmenlerin karar alma mekanizmalarına katılımlarının artırılması, öğretmenler arası iletişimi kuvvetlendirici etkinlikler ve uygulamaların planlanıp hayata geçirilmesi olumlu yönde etki sağlayabilir.