Doğrudan yabancı yatırımların gayrisafi yurtiçi hasıla üzerindeki etkisinde girişimciliğin ve yenilikçiliğin rolü: Kavramsal model önerisi

Abstract

20. yüzyılın en önemli ekonomik gelişmelerinden biri piyasaların küreselleşmesinden doğan serbest sermaye akışıdır. Özellikle 1980'lerden sonra, ulusal ekonomilere, uluslararası işlemlerin katılım derecesi ve kapsamı değişmiştir. Uluslararası sermaye akımları, doğrudan yabancı yatırımlar, yabancı portföy yatırımları ve krediler adı altında kategorize edilebilir. Doğrudan yabancı yatırımlar gerçek veya tüzel kişiler olarak yatırım yapılabilir kaynakların bir ülkeden diğerine hareketi yabancı yatırım olarak tanımlanır. Ayrıca, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ev sahibi ülkeye yabancı para girişine aracı olmak, ülkenin sermaye rezervini arttırmak, ülkede üretime yönelik çalışma hacmini arttırmak, insanlara iş temin etmek, ülkeye know-how aktarımını temin etmek, global işletmecilik bilgisini öğreterek, deneyim sağlatarak yerli girişimleri daha verimli bir dereceye getirmek gibi faydalar sağlamaktadır. Bu DYY kaynaklı yan sanayi oluşmasını da sağlar. Bu yararların kısa ve uzun vadeli olmak üzere ülke içindeki girişimcilik ve yenilikçilik faaliyetlerine de katkı ve dezavantajları bulunmaktadır. Ama literatürde her ne kadar yabancı yatırımların ekonomik büyüme ile ilişkisini açıklayan, bu yatırımların ekonomik büyüme üzerine etkisini, girişimcilik ve yenilikçiliğe katkısını değerlendiren çalışmalar olsa da bu yatırımların ülkenin gayrisafi yurt içi hasıla üzerindeki sürdürülebilir artışına sebep olan besleyici asıl etken ülke bazlı girişimcilik ve yenilikçilik kültürünü değerlendiren çalışmalar bulunmamaktadır. DYY'lerin GSYİH üzerindeki sürdürülebilir etkisi, yatırım yapılan ülkedeki yatırım cazibesi unsurlarından olan yenilikçilik ve girişimcilik kültürünün durumuna bağlıdır. Bu çalışma, doğrudan yabancı yatırımların sürdürülebilir ekonomik büyüme üzerine etkisinde girişimcilik ve yenilikçilik faaliyetlerinin rolünü araştırmaktadır. Bu çalışmada doğrudan yabancı yatırımlar değişkenini ölçmek için Ekonomik İş birliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) ve Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) hazırladığı Doğrudan Yabancı Yatırım Endeksi yıllık verileri, gayrisafi yurt içi hasıla değişkenini ölçmek için Dünya Bankasının hazırladığı ölçeği, girişimcilik değişkenini ölçmek için Global Girişimcilik ve Geliştirme Enstitüsü (GEDI) tarafından hazırlanan Global Girişimcilik İndeksinin verileri, yenilikçilik değişkenini ölçmek için ise Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü tarafından hazırlanan Global İnovasyon Endeksinin verileri kullanılmıştır. Bu çalışmada değişkenler arasındaki ilişkileri açıklayacak olan Hipotezleri test etmek için Yapısal Eşitlik Modellemesi yöntemi kullanılmıştır. 5 yıllık veriler ışığında yapılan analizler neticesinde başta DYY-GSYİH ilişkisi olmak üzere, Yenilikçilik-Girişimcilik, Girişimcilik-DYY ilişkileri incelenerek istatistiksel olarak kuvvetli anlamlı ilişkiler elde edilmiş ve yeni bir model ortaya çıkarılmıştır.