Özel koleksiyonların müzelere dönüştürülmesi

Abstract

Koleksiyon ve koleksiyonculuk, eski çaglardan beri, tutku, sahiplenme ve koruma gibiçesitli faktörlerle toplumsal hayatın içinde yer almıs, dönemin kültürel yapısı veinanıslarına göre sekillenmistir. Antik dönemde tanrılara sunulan adaklarla baslayanbiriktirme etkinligi inanç odaklı yapılmıstır. Roma mparatorlugu Dönemi'nde ise,Yunan heykel sanatıyla sekillenen ve sosyal geleneklerle bagdasık bir anlam tasımıstır.Ortaçag Avrupa'sında, dini yüceltme misyonuyla kiliselerde ve manastırlarda toplanandegerli nesneler, aynı dönemde soyluların kabinelerinde zenginligi simgelemislerdir.Rönesans hümanizmi ile birlikte, antikite, doga, bilim ve sanat gibi türlerlezenginleserek, sistematik bir bakıs açısı kazanan koleksiyonlar, dünyayı tanımlamayayönelik arastırmaların odak noktası olmuslardır. Batıda, XVIII. yüzyıl itibariylekurumsallasmaya baslayan koleksiyonlar, XIV. yüzyıldan beri yasanan çesitli sosyal,politik, ekonomik ve kültürel birikimlerin sonucudur.Ülkemizde ise XV. yüzyılda, Osmanlı padisahların özel zevkleri dogrultusunda baslayanbiriktirme etkinligi, göçebe kimligin ve slami kültürün etkisindeki halka yansımamıstır.Cumhuriyet'le birlikte, arkeolojik, etnografik, Türk ve slam sanatı eserleriyleolusturulan müzeler, ulusal kültürü korumayı hedefleyen milliyetçi duygularınyansıması olmustur. Bu süreçte degisen sosyal ve kültürel degerlerin etkisiyle, öncekurum sonra da sahıs koleksiyonları olusmustur. Sosyal sorumluluk, sanat duyarlılıgı vedünyaya entegre olma gibi yaklasımlarla koleksiyonlar müzelesme sürecine girmistir.Sanatçıların, galerilerin, mezatların çogalması sanat piyasasını canlandırarak, bu eylemidesteklemistir.Bu çalısmada, özel koleksiyonlardan müzelere geçis süreci, sosyal, kültürel ve ekonomiketkenler dogrultusunda incelenmistir. Özel müzeler ise, olusumları, etkinlikleri vetopluma ulasılabilirlikleri açısından genel olarak degerlendirilmistir.Anahtar Kelimeler: Koleksiyon, Koleksiyonculuk, Özel Müzeler