Mimarlıkta analoji-metafor kavramları: Karşılaştırmalı bir çalışma

Abstract

İnsan, yaşadığı çevreye mimari birikimler katarken aklındaki düşüncelerini, bir takım nesneler arasında ilişkiler kurarak anlatır. Objeler arasında ilişki kurarken bazen doğrudan objeyi kullanarak biçimsel metaforik tasarım yöntemini, bazen de dolaylı yoldan ifade ederek anlamsal metaforik tasarım yöntemini kullanmaktadır. Analoji, oranla uygunluktur. Metafor ise, analojik benzetmenin anlamsallık yüklenmiş halidir. Mimar, tasarım sürecine başlangıç olarak seçtiği metaforu kendince yorumlar. Proje, bu yorum üzerine gelişir ve sonuçlanır. Metafor ile bir imgeyi yapıya transfer eder. Sonuç ürün bu metaforu yansıtır. Metafor, yapıya simgesellik kazandırır. Metaforik yapıların özellikle de zoomorfik (hayvan biçimli) mimari yapıların giderek artmakta olduğu görülmektedir. Metaforik yapıların giderek artması günümüz teknolojilerinde görülen gelişmelerle doğru orantılıdır. Malzeme, bilgisayar ve strüktürel alanlardaki gelişim geçmişte gerçekleşmesi olanaksız olan projelerin uygulanabilir hale gelmesini mümkün kılmıştır. Özgün olan metaforik yapılar, olanaklar kadar olanaksızlıklara karşı da inşa edilebilmelerinin arkasındaki mimari yaratıcılığı göstermeleri açısından önemsenmektedir. Bu çalışmada, metafor kavramı üzerinde durulmuştur. Mimarlık alanında metaforun kullanımına dair söylemler irdelenmiştir. Gelişen teknolojinin mimariye etkileri araştırılmıştır. Yurt dışındaki ve ülkemizdeki metaforik yapı örnekleri araştırılmış ve değerlendirme yapılmıştır.