İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin kelime hazineleri üzerine bir araştırma

Abstract

Bu araştırma ilkokul birinci sınıfa yeni başlamış okuma yazma bilmeyen öğrencilerin, belirlenen konular hakkında konuşturularak sözlü iletişimde kullandıkları kelimeleri belirlemek ve öğrencilerin sahip oldukları kelime hazinelerini hangi unsurların etkilediğini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Öğrencilerin kelime hazinelerinin tespiti için İstanbul ilindeki özel bir ilkokuldan 62 birinci sınıf öğrencisi seçilmiştir. Bu araştırmada seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Örneklem grubuna, okuma yazma bilmeyen, ana dili Türkçe olan, 66-72 ay arasında bulunan, ailesinin sosyoekonomik durumu yüksek olan (10.000 Türk Lirası üstü), özel öğrenme güçlüğü bulunmayan öğrenciler seçilmiştir. Tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen araştırmada ölçme aracı olarak görüşme ve anket kullanılmıştır. Uygulanan anket sonrası belirlenen ölçütlere uygun olarak seçilen öğrenciler, okuma yazma öğrenmeden önceki süreçte belirlenen konular hakkında konuşturulmuş kullandıkları kelimeler belirlenmiştir. Öğrencilerin kullandıkları kelimelerin sıklık listesi oluşturulmuş, kullanılan kelimeler ailesel ve çevresel faktörler ile karşılaştırılıp ailesel ve çevresel faktörlerin kelime hazinesine etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Görüşme yoluyla elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Öğrencilerden elde edilen ses kayıtları dinlenmiş bu ses kayıtları doğrultusunda öğrencilerin kullandıkları kelimeler belirlenerek her öğrenci için ayrı bir tablo oluşturulmuş ve verilerin sayısallaştırılması yoluna gidilmiştir. Görüşme aracıyla elde edilen veriler, velilere yapılan anketler ile karşılaştırılmış, öğrencilerin kullandıkları kelimeleri etkileyen unsurlar belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmaya katılan öğrenciler belirlenen konular hakkında toplam 3396 kelime kullanmışlardır. Bu kelimeler içerisinde 137 farklı kelime tespit edilmiştir. Öğrenciler yapılan görüşmeler sırasında 59 kez olmak üzere en çok “baba” kelimesini kullanmışlardır. Bu kelimeyi kullanım sırası 58 olmak üzere “anne” kelimesi takip etmektedir. Öğrencilerin kelime hazinesini; cinsiyet, anne ve baba eğitim durumu, ailenin akraba ziyareti sıklığı, evde yaşayan akraba durumu, anne ve babanın hikâye okuma ve anlatma sıklığı, anne ve baba ile oynama süresi, öğrencinin akranlarıyla, abi, abla ve kardeşiyle oynama süresi, öğrencinin televizyon izleme ve YouTube kullanma durumu olumlu veya olumsuz etkilemektedir.