Büyük veri analitiği yönetsel kabiliyetlerinin firma performansına etkisi: Veri odaklı kültür ve büyük veri strateji uyumunun aracılık etkisi

Abstract

Son yıllarda büyük veriye ilgi her alanda olduğu gibi yönetim alanında da artmıştır. Dijitalleşmeyle birlikte şirketlere aynı anda birçok kanaldan veri akışı olmaya başlamıştır. Nesnelerin interneti, bağlı sensörler, bulut sistemler, sosyal medya ve şirketlerin günlük işlemsel kayıtları gibi birçok kaynak şirketler için önemli birer büyük veri kaynağı olmuştur. Büyük verinin kullanımı şirketleri teknolojik altyapılarını güçlendirmeye teşvik etmesinin yanı sıra önemli stratejik ve kültürel uyum sorunlarını da ortaya çıkarmıştır. Şirketlerde büyük veri bilincinin oluşmasının ve işletme genelinde veri odaklı dönüşüm ve değişimin gerçekleşmesinin büyük veri girişimlerinin başarıyla sonuçlanmasında önemli birer etken olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla teknolojik altyapıyı güçlendirmekle birlikte büyük verinin nasıl yönetileceği, iş süreçlerine, stratejilerine, planlarına, iş yapış biçimlerine ve örgüt kültürüne nasıl entegre edileceği gibi konular da son zamanlarda araştırmacıların dikkatini çekmeye başlamıştır. Bu bağlamda bu tez çalışmasında teorik olarak kaynak temelli yaklaşım ve dinamik kabiliyetler yaklaşımdan beslenerek büyük veri analitiği yönetsel kabiliyetlerinin firmaların operasyonel ve finansal performansına etkisinde veri odaklı kültür ile büyük veri analitiği-strateji uyumunun aracılık etkisi çalışılmıştır. Araştırmada verileri anket yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmanın anketleri 2019 yılında İstanbul ve çevresinde faaliyet gösteren ve büyük veri kullanan 132 firmaya uygulanmıştır. Anket katılımcılarını şirketlerdeki veri analistleri, veri yöneticileri, dijital kanal yöneticileri, iş analistleri, bilgi teknolojisi yöneticileri ve büyük veri hakkında bilgisi ve tecrübesi olan diğer orta ve üst düzey yöneticiler oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan 132 firmadan toplamda 432 geçerli anket toplanmıştır ve analizler örgüt düzeyinde yapılmıştır. Araştırma hipotezlerini test etmek için kısmi en küçük kareler temelli yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda büyük veri analitiği yönetsel kabiliyetlerinin firmaların operasyonel ve finansal performansı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu ve bu ilişkilerde veri odaklı kültür ile büyük veri analitiği-strateji uyumunun kısmi aracılık etkisi olduğu tespit edilmiştir.