1960'lar Fransa'sında kuram ve siyaset tartışmaları: Jean-Luc Godard sineması

Abstract

1960’lı yıllarda, Fransa’da sinema ve siyaset ilişkisi üzerine yürütülen kuramsal tartışmalar, ana hatlarıyla, yapısalcılık, Louis Althusser’in ideoloji kuramı ve psikanalitik kuram çerçevesinde ele alınmaktadır. Özellikle bu dönemde yeniden tanımlanan ideoloji mefhumuna göre, hiçbir politik içerik barındırmayan ve gerçekliğin nesnel şekilde yansıtılmasına dayanan bir sanat ürünü dahi, içinde bulunduğu siyasi ve toplumsal yapıyla ilişkilidir. Klasik burjuva sanatının yansıması olarak, şeffaflık algısı, görmeye dayalı kavrayış, gerçekliğin tasviri ve seyircinin temsili gibi sinema aygıtına egemen olan temel değerler, şeylerin tarihsel ve politik konumunu gizlemek ve seyirciyi belirli bir özne olarak konumlandırmak suretiyle, filmin ideolojik etkisini beslemektedir. Bu tartışma ekseninde, toplumsal yaşamda ve politik sistemde bir tarz değişimini ifade eden 1960’lı yıllar, aynı zamanda, sinema için bir tarz değişikliğini ve içerikten ziyade biçimin önemini tekrar gündeme getirmiştir. Bir filmin politik tavrını ve siyasetle olan ilişkisini bir teknik ve biçim sorunu olarak ele alan kuramsal tartışmalar, sinemadaki pratik karşılığını Jean-Luc Godard’ın filmlerinde bulmuştur. Bu anlamda, çalışmanın yöntemi, dönemde etkin olan söz konusu kuram ve siyaset tartışmalarının literatür analizini ve bu tartışmaların önemli noktalarını vurgulayan Godard filmlerinin incelenmesini içermektedir. Araştırma için, Onun Hakkında Bildiğim İki veya Üç Şey (2 ou 3 Choses Que Je Sais D’elle), Çinli Kız (La Chinoise), Doğu Rüzgarı (Le Vent D’est) ve Her Şey Yolunda (Tout va Bien) filmleri seçilmiştir. Bu filmler, dönemin sinema dergisi Cahiers du Cinema’da da öne sürüldüğü gibi, hem konu, hem de biçim anlamında yerleşik sanat anlayışını yıkması ve seyirciyi politik şekilde film yapma sürecine dahil etmesi açısından önemlidir. Bu araştırma kapsamında amaçlanan, Fransa’da 1960’lı yılların sinema kuram ve pratiğinden doğan eleştirel bakış açısı ekseninde, sinema ve siyaset arasındaki ilişkinin yeniden düşünülmesini sağlamaktır.