Şeyh Ali’ye ait bir tabîrnâme

Abstract

Bu tez çalışmasında Eski Anadolu Türkçesinde yazılmış bir tabîrnâme incelenmektedir. Çalışmanın amacı dönemin dil ve gramer özelliklerini tespit etmek ve toplumun kültür kimliğini ortaya koymaktır. Metin incelenirken Türkiye’de kabul gören transkripsiyon yöntemleri esas alınmıştır. Metin içinde yer alan müstensihten kaynaklı eksikliklerde dönemin dil özellikleri, din ve kültür anlayışı dikkate alınarak tamamlama yapılmıştır. Metin incelenirken Osmanlıca, Farsça ve halk ağızları üzerine yazılmış sözlüklerden faydalanılmıştır. Metin içerisindeki kavramlar tablolaştırılırken metin içerisinde dağınık fakat aynı gruba ait olan kavramlar tek bir başlık altında sınıflandırılmıştır. Dizin kısmı hazırlanırken ise deyimler ile birleşik fiiller birlikte alınmıştır. Metinden çıkan bulgulara göre iki çeşit rüya türü vardır. Bunlar gerçek ve yalan rüyalardır. Ayrıca bir rüyayı tabir etmek sadece motifin özelliği ile alakalı değildir. Tabir yapılırken rüyayı gören kişinin cinsiyeti, yaşı, mevkisi de göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlara ek olarak bir rüyayı tabir etmek insalara şeriyat ilmi gibi vacip kılınmıştır. Bu durum zaman zaman ayet ve hadisler ile desteklenmiştir. Son olarak metin bizlere döneminin dil ve kültür özelliğini değil aynı zamanda eserin müstensihinin eğitim durumu hakkında da bilgi verir.