Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin değiştirim teknikleri çerçevesinde Tarık Buğra’nın ‘Hayat Böyledir İşte’ adlı hikâyesinin A2 düzeyine uyarlanması

Abstract

Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde okuma becerisinin geliştirilmesi önemli bir basamaktır. Bu amaca yönelik olarak Türkçenin söz varlığını barındıran, Türk kültürünü yansıtan edebî metinler oldukça önem taşımaktadır. Fakat bu metinlerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde özgün hâlleriyle mi yoksa sadeleştirilmiş hâlleriyle mi kullanılması gerektiği tartışılagelen bir konudur. Yapılan araştırmalar özellikle düşük seviyeli kurlardaki öğrenicilerin özgün metinlerdeki kodları çözmekte zorlandıklarını ve bunun sonucunda hedef dile karşı öğrenme motivasyonlarını kaybettiklerini gösterir niteliktedir. Bu bağlamda özgün metinlerin Avrupa dil portfolyosu kazanımlarına göre sınıflandırılıp düzeylere göre sadeleştirilmesi gerekliliğinin hissedilmesi, çalışmanın çıkış noktasını teşkil etmektedir. Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sadeleştirilmiş metin kullanımının öğrenicilerin okuduğunu anlama başarısına etkisini ölçmek ve Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen A2 seviyesindeki öğreniciler için okuma metni oluşturmaktır. Tarık Buğra’nın ‘Hayat Böyledir İşte’ adlı hikâyesi metin değiştirim ilkelerinden koruma, silme, genişletme, sözcüksel değiştirme ve sözdizimsel değiştirme teknikleri kullanılarak A2 seviyesine uyarlanmıştır. Son test kontrol gruplu deneysel desen modelin kullanıldığı çalışmada Ankara Üniversitesi TÖMER Taksim şubesinde öğrenim gören A2 seviyesindeki 15 öğrenciye metnin özgün versiyonu, yine aynı seviyedeki diğer 15 öğrenciye de metnin uyarlanmış versiyonu okutulmuş ve metnin sonundaki okuduğunu anlamaya yönelik sorulara yanıt verilmesi istenmiştir. Öğrenicilerin aldığı puanlar SPSS ile analiz edilmiş, ve yaş, cinsiyet, ana dili ve milliyet değişkenleri ile de karşılaştırılmıştır. Alınan sonuçlar neticesinde deney grubu kontrol grubuna kıyasla daha başarılı olmuştur. Sadeleştirilmiş metni okuyan üç öğrenici ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşme sonucu da yapılan sadeleştirmenin metni daha anlaşılır kıldığını ve okumayı zevkli hale getirdiğini destekler nitelikte olmuştur.