Finansal derinleşmenin ekonomik performans üzerine etkileri: Teori ve Türkiye uygulaması

Abstract

Bu çalışmada finansal derinleşme ve iktisadi büyüme ilişkisi incelenmektedir.Bunun için öncelikle finansal gelişme ? iktisadi büyüme alanında yapılmış olanteorik çalışmalar gözden geçirilmiştir. Bu bağlamda finans ? büyüme literatürünetemel teşkil eden çalışmalar, finansal baskı okuluna ait çalışmalar ve nihayetfinansal gelişme ve iktisadi büyüme ilişkisini içsel büyüme teorileri çerçevesindeinceleyen çalışmalar ele alınmıştır. Teorik gözden geçirme yapıldıktan sonra, 21adet yükselen ekonominin 1975 - 2004 dönemine ait panel veri seti kullanılarak vedinamik panel için geliştirilmiş genelleştirilmiş momentler yöntemi uygulayarak,finansal piyasaları temsil etmek üzere hisse senedi piyasaları ve bankaların iktisadibüyüme üzerindeki etkileri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, finansal gelişmeniniktisadi büyümeden bağımsız olduğu hipotezini reddetmekte ve hisse senedipiyasaları ve bankaların büyümeyi pozitif yönde etkilediğini göstermektedir.Bulgularda göze çarpan bir husus, bankaların büyüme üzerindeki etkisinin hissesenedi piyasalarının etkisinden daha büyük olduğudur. Bu sonuç gelişmekte olanekonomiler için teoriye uygun niteliktedir. Çalışmamızın son bölümündeTürkiye'de finansal piyasaların gelişme ve dolayısıyla derinleşme süreci elealınmıştır. Bu bağlamda Türkiye'de finansal derinleşmenin gerçekleşipgerçekleşmediği ve eğer finansal piyasalarda derinleşme gerçekleştiyse, teorideileri sürüldüğü gibi bu derinleşmenin etkilerinin iktisadi büyümeye yansıyıpyansımadığı araştırılmıştır. Araştırma sonuçları Türkiye'de finansal serbestleşmedöneminde derinleşmenin sağlandığını ancak mali baskınlığın yüksek olmasınedeniyle bunun etkisinin, ekonominin reel kesimine yansımadığınıgöstermektedir. Türkiye'ye ve 1987-2006 dönemine ilişkin veri seti kullanılarakyapılan eşbütünleşme testi sonuçları da bu bulgularımızı destekler niteliktedir.Anahtar Kelimeler: Finansal Derinleşme, İktisadi Büyüme, Zaman Serisi Analizi,Panel Veri Analizi