Yabancılara Türkçe öğretiminin kültür aktarımında Nasreddin Hoca fıkralarının B2 seviyesinde değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırmanın genel amacı; Nasreddin Hoca fıkralarının kültürel bağlamda incelenmesi ve yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılabilirliğini belirlemektir. Çalışmada önce dil ve kültür kavramları açıklanmış, iki kavram arasındaki bağ, yabancı dil öğretimi boyutunda ele alınmıştır. Bu bağlamda yabancı dil öğretiminde kültür aktarımının yeri ve önemi anlatılmış, kültürel aktarımın Avrupa ortak dil çerçeve programı çerçevesinde gerçekleşmesinde yazılı metinler ve sözlü kültür ürünlerinin işlevine değinilmiştir. Daha sonra Türk zekâsının ve dehasının kültür elçiliğini yapan Nasreddin Hoca tanıtılmış; onun fıkralarının genel yapısı ve özellikleri üzerinde durulmuştur. Nasreddin Hoca fıkralarının yabancılara Türkçe öğretiminde hangi yapısal ve içerik özellikleriyle kullanılabileceği meselesinin yanında, ayrıntılı olarak fıkraların taşıdığı kültürel değerler aktarılmaya çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Farklı yazarların yorum ve derlemeleriyle hazırlanmış 7 adet Nasreddin Hoca fıkrası, yabancılara Türkçe öğretiminde metinlere yansıyan kültürel öge ve alt ögeler dikkate alınarak doküman analizi yöntemiyle seçilmiş ve kültürel aktarım bağlamında kullanılabilirliğinin tespiti için uzman görüşüne sunulmuştur. Uzmanlardan gelen puanların “Lawshe tekniği” ile kapsam geçerlilik oranlarının tespit ve değerlendirmesinden sonra çalışmanın uygulama bölümüne geçilmiştir. Fıkralar, yarı yapılandırılmış form aracılığıyla 34 kişilik Yıldız Teknik Üniversitesi B2 seviyesi TÖMER öğrencilerine sunulmuş; öğrenci yorumları fıkraların kültürel değeri, seviyeye göre anlaşılabilirliği, dil öğretiminde kullanılabilirliği, öğrenci beğeni ve tercihleri açısından incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuç ve bulgulara göre öğrenci uygulaması sonuçları ile uzman görüşleri analizi birbirini destekler niteliktedir. Yapısal özelliklerinin yanında toplum ve insan hayatının iç içe geçtiği Nasreddin Hoca fıkraları, geçmişi ve bugünü yansıtan renkli birer aynadır. Yabancı öğrenciler fıkralar aracılığı ile hem kaynak kültür ile hedef kültür arasında bağ kurabilecek hem de Türkçeyi öğrenirken, Türk insanını ve Türk toplumunu tanıyacaklardır. Bu tez, Nasreddin Hoca fıkralarının, sahip olduğu kültürel nitelikler ile yabancı dil öğretiminde daha fazla yer alması gereğine kaynak teşkil etmektedir.