Karaçay-Malkar Nart destanlarında mitolojik kahramanların ve varlıkların incelenmesi

Abstract

Karaçay-Malkar halkı ismini yaşadığı Kafkas coğrafyasından almış bir Türk topluluğudur. Kendilerini “Tavlu” (Dağlı) ya da “Alan” olarak tanımlayan bu halk geleneksel Türk kültürünü, inanç sistemini ve destan geleneğini uzun zaman muhafaza etmiştir. Nart destanları da bu toplumda anlatılagelen bir destan serisidir. Türk mitolojisiyle beslenmiş olan bu destanlar eski Türklerin inanç sistemini adeta somut olarak gözler önüne serer. Diğer taraftan Nart destanları, göç yolları boyunca içine çokça öge almış ve nihayetinde bulunduğu yerdeki mitolojik unsurlarla da kaynaşmıştır. Destanlar bu açıdan dikkatlice incelendiğinde hem Türk mitolojisinin nadide ve tamamlayıcı bir örneği hem de dünya mitlerine açılan kapısı olduğu görülür. Tezin birinci ana bölümünde bahsedilen halk, destanları ve incelenmesinin önemi hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Destanların Türk ve dünya mitolojisine kazandırılması amacıyla tezin ikinci bölümünde destanların en gözde kahramanları yapısalcı yöntemle gerek sembolik gerekse arketipsel açıdan çözümlenmiştir. Destanların içerisinde yer alan mitolojik varlıkların tanımlanması ve çözümlenmesi ise konu bütünlüğünü bozmaması için üçüncü bölümde yer almış, ele alınan varlıkların dünya mitolojileri, Türk mitolojisi ve özel olarak Nart destanları açısından nerede durduğu ortaya konulmuştur.