Geleneksel konut dokularının sürdürülebilirliği: Bergama örneği

Abstract

Farklı zaman dilimlerinde oluşmuş toplumlar tarihsel süreç içinde yaşadıkları mekânları kendi yaşam biçimlerine göre şekillendirmişlerdir. Bu toplumlar zamanla yok olup gitmişlerdir. Fakat kendilerine ait yaşama biçimlerini, ekonomik sosyal geçmişlerini gelecek kuşaklara aktarmışlardır. Bergama, yüzyıllar önce oluşmuş, günümüze kadar gelen çok katmanlı tarihi kent dokusuna sahip ve bütünüyle bir kültür mirası olan özgün bir kenttir. Kent tarihsel süreç içerisinde üst üste eklenerek türemiş ve iç içe geçmiş mülkiyet sınırlarına sahip özgün bir dokuya hâkimdir. "Geleneksel Konut Dokularının Sürdürülebilirliği: Bergama Örneği" isimli çalışma Bergama geleneksel kent dokusu üzerinde yer alan çalışma alanı içerisinde geleneksel konut dokularının devamlılığının sağlanması amacına yönelik yapılan bir doku tespiti çalışmasıdır. Öncelikle tezin ana içeriğini oluşturan doku, kent dokusu, konut dokusu ve geleneksel doku kavramları detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Seçilen çalışma alanı üzerinde mevcut doku durumunun tespiti amacıyla arazi çalışmaları yapılmıştır. Kentsel Sit alanı ve Etkilenme geçiş alanında yer alan çalışma alanında sokak dokusu, geleneksel dokuda kent peyzajına katkıda bulunan öğeler ele alınmış, alan içerisinde farklı yapı adaları üzerinden seçilen çıkmaz sokaklar yapı-parsel-sokak ilişkisi açısından detaylı olarak incelenmiştir. Günümüz hâl-i hazır haritasıyla Bergama Belediyesi'nden temin edilen 1965 yılı hal-i hazır haritası karşılaştırılarak dokunun korunmuşluk ve değişim durumu tespit edilmiştir. Tez çalışmasında geleneksel dokunun özgünlük durumunun tespiti yapılmış, dokunun değişimine ve bozulmasına sebep olan dış etkenler, planlar değerlendirilmiştir. İmar planlarının etkilenme bölgelerindeki geleneksel doku özellikleriyle etkileşimi doku bütünlüğünde, sokak - parsel - yapı ölçeğinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda geleneksel dokunun kullanıcı bilinçsizliği, imar planı uygulamalarından olumsuz etkilendiği tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde geleneksel dokuların yaşatılması ve sürekliliğinin sağlanması amacına yönelik olarak yaklaşımlar belirlenmiştir.