Brain drain in Turkey: Push and pull effects

Abstract

Ekonomik, sosyal ve politik ve bireye özgü farklılıklardan kaynaklanan ülkeler arasındaki göç, bu hareketlerin yorumlanması hakkında bazı soruları da beraberinde getirmiştir. Özellikle, gelişmekte olan ekonomilerdeki göç zaman içinde farklı yaklaşımlarla yapılan birçok araştırmaya konu olmuştur. Bu çalışma, ağırlıklı olarak, Türkiye'deki vasıflı emeğin uluslararası hareketlerine odaklanmaktadır. Emeğin uluslararası hareketi bağlamında değerlendirilen yüksek vasıflı göçmenler, emek tedarikçisi olmalarının yanı sıra beşeri sermaye yatırımcısı veya tüketici olarak da değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, yeni büyüme literatüründe ülkeler arasında farklı refah ve gelir seviyelerinin anlaşılmasında üretim faktörü olarak rol oynayan yetenekli insan sermayesinin hareketleri “beyin göçü” kapsamında tartışılmıştır. Uluslararası göçün ayrılmaz bir parçası olarak, gelişmekte olan ülkelerden kaynaklanan beyin göçü kaynak ekonomisinde bozulmaya yol açarken, yüksek vasıflı göçmenler hedef ülkede üretkenliği ve inovasyonu artırmaktadır. Türkiye'deki beyin göçünün rekabetçiliği, çekiciliğini ve kırılganlık indekslerini içeren güncel veriler, beyin göçünü çeken ülkeleri karşılaştırmak ve ev sahibi ülke seçiminde karar alma sürecini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla analiz edilmiştir. Yurt dışında ikamet eden yükseköğrenime sahip 148 Türk vatandaşının menşe ülkesinden ayrılmasının ve varış ülkesini seçmesinin temel nedenleri ile ilgili bir anket yapmak için seçilmiştir. Katılımcıların bulundukları 27 ülkeyi kaynak ülke referansı ile karşılaştırarak, yüksek vasıflı göçmenlerin kararını etkileyen ana nedenler araştırılmıştır. Yatay kesit anket verilerinin detaylı tanımlayıcı analizinden sonra, “Kalmak” ve “Gitmek” kararını etkileyen itici çekici faktörler tartışılmıştır.