Kıyılardan toplanan makroalglerin faydalı ürün olarak değerlendirilmesi: İstanbul örneği

Abstract

Sanayi devriminin ardından artan nüfusun ve taleplerin karşılanabilmesi için süregelen kaynak arayışları, döngüsel ekonomiyi destekleyerek yeni üretim mekanizmalarının oluşmasında etkin rol almıştır. Atık kategorisinde ele alınan malzemelerin ekonomiye kazandırılmasını da kapsayan döngüsel ekonomi anlayışı; hammadde ve ürünlerden maksimum faydanın sağlanmasını ve atık oluşumunu azaltarak çevresel sorunların önlenmesini hedefleyen atık yönetimi hiyerarşisini de destekler. Bu hiyerarşi, Sıfır Atık Projesi’nin hayata geçirilerek titizlikle takip edildiği ülkemizde de benimsenmiş, halihazırda “atık” kategorisinde ele alınan farklı malzemelerin hammadde olarak değerlendirilebilirliğinin önünü açmıştır. Marmara Denizi’nde oluşarak İstanbul kıyılarında birikim gösteren makroalgler (deniz yosunları) de bu atıklardan biridir. İSTAÇ A.Ş. tarafından düzenli olarak toplanan makroalglerin toplam ıslak ağırlığı yıllık 5.000 tonu bulmakta ve halihazırda düzenli depolama sahalarına gönderilerek bertaraf edilmektedir. Bununla birlikte, makroalglerin biyoplastikten gıda endüstrisine kadar çok geniş bir yelpazede hammadde olarak kullanıldığı bilinmektedir. XVIII Bu tez çalışmasında İstanbul kıyılarında birikip önemli bir çevresel sorun haline gelen makroalglerin döngüsel ekonomiye farklı senaryolarla dahil edilerek biyoenerji, gübre, kompost ve biyoplastik üretiminde değerlendirilmesi ele alınmıştır. Atıkların geri kazanımı ile yüksek verimlilikle, yüksek ekonomik değere sahip, kolay üretilebilen ve ülke ekonomisi içinde kolay yer bulabilecek ürün üretiminin hedeflendiği bu çalışmada makroalglerin; x Yıllık oluşum miktarları, x Mevsimsel karakterizasyonu ve biyolojik proseslerde kullanılabilirliği, x Biyogaz üretim potansiyeli ve kinetiği, x Anaerobik çürütücülerde yardımcı besin olarak kullanımının optimizasyonu, x Biyoenerji üretim tesislerinde kullanımının ticarileştirme ön çalışmaların yürütülmesi ile, x Sıvı gübre üretiminde kullanımı, üretilen sıvı gübrenin optimizasyonu ve bitki gelişimine olan etkisi, x Kompost üretiminde kullanımı, x Biyoplastik üretiminde katkı maddesi olarak kullanılabilirliği ile x Sıvı gübre üretiminin pilot ölçekte gerçekleştirilerek ticari olarak kullanılabilir “fermente sıvı organik gübre” üretimi gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalar neticesinde bu ürünlerin üretiminin yüksek verimle gerçekleşebildiği, İstanbul kıyılarından toplanan ve ıslak ağırlığı yıllık ölçekte 5.000 ton olan atık makroalglerin biyogaz üretiminde kullanılması halinde 144.000 m3 metan, sıvı gübre üretiminde kullanılması halinde 45.000 m3 sıvı gübre, kompost üretiminde kullanılması halinde 10.500 ton kompost ve yosun katkılı biyoplastik üretiminde kullanılması halinde 6.670 ton biyoplastik üretilebileceği tespit edilmiştir.