Consuming coffee: An investigation on the conservative middle class cafes in İstanbul

Abstract

Türkiye 1980'lerden sonra ekonomik, politik ve sosyal alanlarda köklü değişiklikler geçirmiştir. Neo-liberal siyasi ve ekonomik politikaların benimsenmesi Türkiye'nin küresel tüketim kültürüne entegrasyonunu kolaylaştırmış ve sosyal yaşamı çeşitli şekillerde dönüştürmüştür. Ekonomik liberalleşme ve sonrasında yaşanan gelişmeler, tüketim kültürünün Türkiye'deki bireyler arasında yayılmasına yol açmış ve onların giderek küresel tüketim kültürünün bir parçası olmalarını sağlamıştır. Bu gelişmelerle birlikte, Türkiye’de İslamcılık da 1980 sonrasında dönüşümler geçirmiştir. Bu tarihten itibaren radikal İslam etkisini kaybetmeye başlamıştır, özellikle 1990’lardan sonra Türkiye’de İslami gruplar bireyselleşmeye başlamış ve tüketim kültürünün bir parçası haline gelmişlerdir. Bu doğrultuda, İslami çevreler kıyafetten yeme içmeye, tatilden yaşam alanına varan tercihlerinde kendi yaşam tarzlarını inşa etmeye başlamışlardır. Bunun sonucu olarak da, kamusal alanda daha çok görünmeye ve kendilerini hayat tarzları ve dünya görüşleriyle uyumlu bir şekilde ifade etmeye başlamışlardır. Kapitalist sistemin hem üreticisi hem de tüketicisi olarak yükselen bu yeni orta sınıf, var olan kamusal alanlara adapte olmuş ve onları dönüştürmüş, bir yandan da kendileri için yeni alanlar yaratmışlardır. Bu bağlamda kafeler, yeni muhafazakâr orta sınıfın özellikle 2000’lerden sonra kentsel alanlarda görünürlük kazandığı yerlerden biri olmuştur. Bu tez İstanbul’da yer alan dört kafeyi - Çikolata & Kahve, Nevmekân, Mihrimah Kahve ve Huqqa- muhafazakâr tüketim açısından incelemiştir. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemi kullanılmış, katılımcı gözlem tekniğinden faydalanılarak kafelerde gözlemler yapılmış, yarı yapılandırılmış mülakat tekniğiyle kafe sahipleri ve işletme müdürleriyle görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen dataya göre, muhafazakâr konseptli kafelerin öne çıkan özellikleri, muhafazakâr orta sınıfın kafelerde tüketime ne şekilde dahil oldukları ve bu şekilde bir tüketimin küresel ekonomide nerede yer aldığını tartışmak amaçlanmıştır.