Aydın ili Söke ilçesi Gelebeç yerleşimi ve Aziz Nikolaos Kilisesi

Abstract

Büyük kesimi terk edilmiş, eski bir Rum köyü olan Gelebeç, Priene antik kentine yakınlığı, mimari dokusu ve doğal güzellikleriyle korumaya değer bir yerleşimdir. Gelebeç'in, metruk kalmış tek tescilli anıt yapısı Aziz Nikolaos Kilisesi nedeniyle kültür turizmi potansiyeli yüksektir. Bugüne kadar koruma çalışması yapılmamış olan bu yerleşimde, son yıllarda hızlı bir yeniden yapılaşma süreci yaşanmaktadır. Bu nedenle Gelebeç yerleşiminin mimari dokusunu korumak için analizler yapılmış ve koruma önerilerinde bulunulmuştur. Ayrıca pilot proje alanı seçilen Aziz Nikolaos Kilisesi ve yakın çevresinin Analitik Rölöve, Restitüsyon ve Restorasyon projeleri hazırlanmıştır.Mimari dokunun biçimlenişini etkileyen, yerleşim özellikleri ve tarihi hakkında, yazılı kaynaklar taranmış, sözlü görüşmeler yapılmıştır. Yerleşim, yerinde çekilen fotoğraflarla belgelenmiştir. Analizler için Aydın-Söke, Güllübahçe İlave İmar Plan'ı kullanılmıştır. Bu plan eşliğinde arazi gezilmiş ve mimari doku analizleri plan üzerinde işlenmiştir. Analizlerin sonuçları yüzdelik dilim tablolarıyla değerlendirilmiştir. Analitik Rölöve çalışmasında elektronik, optik ölçüm aracı kullanılmıştır.Gelebeç yerleşiminin, kültür ve doğa turizmi potansiyeli ve yapılaşma eğilimleri dikkate alınıp, Kilise ve yakın çevresine yeniden işlevlendirme önerisinde bulunulmuştur. Bu öneride Kilise'nin mümkün olan en az müdahale ile sağlamlaştırıldıktan sonra anıt yapı ve çok amaçlı salon olarak kullanılması önerilmiştir. Kilise'nin yakın çevresindeki iki adet kısmen mevcut yapının, turist bilgilendirme ofisi/satış birimi ve kafeterya/restoran olarak, özgün yapılara örnek teşkil edecek biçimde restore edilmesi önerilmiştir. Ayrıca Kilise meydanının pazar yeri ve festival zamanlarında açık atölye olarak kullanılması tavsiye edilmiştir.