Sosyal eşitsizlikler bağlamında beslenme eşitsizliğinin incelenmesi ve gıda güvenliği açısından değerlendirilmesi

Abstract

İnsan ve toplumlar arasındaki beslenmeden kaynaklı eşitsizlikler, sosyal eşitsizlikler arasında en önem verilen konulardan biri haline gelmektedir. Dünyadaki toplumların bir kısmı kaliteli bir yaşam sürdürebilmek için yeterince gelir elde edememekte, diğer kısmı ise çok daha iyi koşullar altında hayatlarını idame ettirmektedir. Zengin kesim ile yoksul kesim arasındaki bu farklılık giderek büyümekte ve önemli sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu kritik öneme sahip sorunlar açlık, yetersiz beslenme ve aşırı tüketimden kaynaklı obezite olarak gösterilmektedir. Çalışmada öncelikle sosyal eşitsizlikler arasındaki gelir eşitsizliği konusuna değinilmiş; sonrasında gelir eşitsizliğinden kaynaklı beslenme eşitsizliklerinin gıda kaybı ve gıda israfı gibi problemlere yol açtığı düşünülerek söz konusu kayıp ve israfın önlenmesi için yapılanlar hakkında bilgi verilmiştir. Diğer bölümde, obezite kavramı ve obezitenin belirlenmesiyle ilgili temel bilgiler verilmiş ve obezitenin prevalansını belirlemede Beden Kitle İndeksi (BKİ) yöntemiyle hesaplanan Dünya Sağlık Örgütü‘nün güncel veri setleri kullanılmıştır. Sonuçlara bakıldığında, dünyada obezite prevalansının en yüksek olduğu bölgenin Amerika Bölgesi olduğu, onu Avrupa‘nın takip ettiği görülmüştür. Özellikle Amerika‘nın BKİ beslenme sınıflandırmasına göre obezite öncesi (pre-obez) sınıfında yer aldığı dikkat çekmektedir. Türkiye‘nin ise dünya obezite sıralamasında dördüncü ülke konumunda olduğu görülmüştür. Çalışmanın diğer ana bölümünde ise açlık ve yetersiz beslenme sorunları ele alınmış, bu sorunların temelinde yatan nedenler ve yarattığı sonuçlar hakkında bilgi verilmiştir. Açlığın temel nedeninin yine gelirdeki eşitsizlikler olduğu görülmektedir. Açlığın belirlenmesinde Gıda Politikaları Araştırma Enstitüsü‘nün tasarladığı Küresel Açlık Endeksi kullanılmıştır. Bu endeks sonuçlarında dünyada şiddetli açlık seviyesinde olan ülkelerin başta Orta Afrika Cumhuriyeti olmak üzere Çad ve Yemen olduğu görülmüştür. Türkiye'nin ise açlık konusunda sorun yaşamadığı ve özellikle 2000‘li yıllar itibariyle çok düşük seviyelerde bir orana sahip olduğu görülmüştür. Çalışmanın son kısmında ise yine beslenme eşitsizliklerinin nedenleriyle alakalı önemli bir konu olan gıda güvenliğine değinilmiştir. Bu çalışmada, beslenme eşitsizliklerinin temel problemleri olan obezite, açlık ve yetersiz beslenmenin genel bir değerlendirmesinin yapılması ile bunların gıda güvenliği açısından da incelenerek bilgi verilmesi amaçlanmıştır.