Ebru sanatının fiziksel olarak incelenmesi

Abstract

600 yıllık bir geçmişi olan 'Ebru Sanatı' usta-çırak ilişkisi içinde günümüze kadar sürmüştür. Ebru yapımında kullanılan malzemelerin oranları ustaların yaptığı, deneme yanılmalarla geliştirilmeye çalışılmış fakat bilimsel verilere oturtulamamıştır. Ebru yapımında geven bitkisinden elde edilen kitrenin suda eritilmesi ile taban sıvısı oluşturulur. Boya, su ve öd karışımı (boya eriyiği), taban sıvısı üzerine damlatılır. Boya eriyiği taban sıvısı üzerinde kendine yer açar. Sonra atılan boya eriyikleri de kendinden önce atılanları iterek, kitreye ulaşır yüzeyde yayılır. Yüzey üzerinde meydana gelen üç boyutlu boya tabakası şekillendirildikten sonra kağıt üzerine iki boyuta alınır. Bu olaya 'Ebru' adı verilir (Sayfa 53). Bu çalışmanın amacı, Ebru olayında gerçekleşen fiziksel süreçlerin incelenmesi ve Ebru'da kullanılan malzemelerin parametrelerinin ölçümüdür. Yapılan çalışmalarda, kitre, boya eriyiği ve öd suyunun yoğunlukları, yüzey gerilimi sabitleri ve malzeme hazırlanmasındaki oranlar belirlendi. Bu maddelerin XRF analizi yapıldı. Boya eriyiği-kitre etkileşmesinde, boya eriyiğinin kitre yüzeyi üzerindeki yayılımı, yüzeyde meydana getirdiği filmin kalınlığı belirlendi. Boya eriyiğinin, kitre yüzeyine damlatılmasında yüksekliğin etkisi gözlemlendi. Boya eriyiklerinin, yan yana ve üst üste etkileşimleri, kitre yüzeyi üzerinde meydana getirdikleri filmin ulaşabileceği maksimum kalınlık ve bu kalınlığın aşımı durumundaki çökmeler incelendi.