Trafik ve değişkenlerinin üstyapı maliyetlerine etkisinin ömür döngü maliyet analizi ile incelenmesi

Abstract

Karayolu üstyapısı, kaplama, temel ve alt temel olmak üzere üç ana tabakadan meydana gelmektedir. Yapımından itibaren üstyapının ömrü, yolun tipine bağlı olarak 15-30 yıl arasında değişmektedir. Bu süreçte yol üstyapısının bakım ve onarım çalışmaları büyük önem arz etmekte ve farklı alternatiflerin üretilip bu alternatiflerden en uygun çözümün elde edilmesi, kısıtlı kaynakların yerinde kullanılması açısından büyük önem taşımaktadır. Karayolu üstyapısının bakım ve onarımı esnasında sadece bakım ve onarım maliyetlerini esas alan bir değerlendirme yapılması gerçekçi olmamaktadır. Çünkü bakım ve onarım çalışması esnasında, yol hizmete açık olup, yolun kapasitesinde, hizmet verme kabiliyetinde azalmalar söz konusu olmakta ve kullanıcılar bu nedenle de kayba uğramaktadırlar. Ömür Döngü Maliyet Analizi (ÖDMA) çeşitli yatırım alternatiflerinin maliyetlerinin verimliliğini değerlendiren ekonomik bir analiz olarak tanımlanır. Bu nedenle bakım ve onarım maliyetlerinin değerlendirilmesinde ÖDMA'nin yapılması gerekli olmaktadır. Bu çalışmada, karayolu altyapısı üstyapısı ve üstyapı kaplama tipleri ile ilgili bilgi verilmekte,üstyapının inşası, bakımı ve onarım çalışmaları ile, çalışmaların kullanıcıya olan maliyetini de dikkate alan ömür-döngü maliyet analizinin ( Life-Cycle Cost Analysis-LCCA) tarihçesi, tanımı kullanım alanlarıyla ilgili literatür bilgileri aktarılmıştır. Ayrıca bu çalışma kapsamında LCCA analizinde kullanılan RealCost yazılımının kullanımı açıklanmış ve yıllık trafik artış yüzdesi ile trafik hacminin değişiminin proje ömrü boyunca kullanıcı ile yapım ve bakımcı kuruma olan maliyetlerinin değişimi incelenmiştir.