Türk sağının alevi algısı : 1960-1980

Abstract

Bu çalışma Türk sağının farklı fraksiyonlarının Alevileri nasıl tanımladığını ve bu tanımlama biçiminin Alevilere yönelik tutumlarında ne derece etkili olduğunu anlamayı amaçlamaktadır. 1960’lar ve 1970’ler tüm dünya için politikleşme süreçlerinin hız kazandığı, toplumsal muhalefetin yükselişe geçtiği, ideolojik kutuplaşmaların etkisiyle siyasal hareketliliğin yoğun bir şekilde yaşandığı ve buna bağlı olarak da toplumsal bölünmelerin fazlasıyla görünür olduğu yıllardır. Aynı zamanda bu tarihsel dönem Alevilerin de sol hareketlere eklemlenerek politikleşme sürecine dahil olduğu ve buna bağlı olarak Türkiye’deki sağ siyasetin radarına girdiği yıllar olmuştur. Dolayısıyla söz konusu çalışma 1960-1980 arası dönemde Türk sağının Alevi algısını incelemeyi değerli bulmaktadır. Türkiye siyasal hayatında önemli bir kesit olan bu dönemde Türk sağının din, millet ve gelenek üzerine kurulu farklı fraksiyonlarını bir araya getiren temel motivasyon kaynağı, Soğuk Savaş’ın da etkisiyle, anti-komünizm olmuştur. Bu bağlamda Türk sağının Alevi algısına etki eden en önemli parametre de komünizm karşıtlığı olmuş ve Alevilerin 1960’lardan itibaren sol-sosyalist hareketlerle, 1970’lerde ise sosyal demokrat çizgideki CHP ile yakınlık kurması Türk sağının nazarında sol-komünizm-Alevilik özdeşliğini ve Kızılbaşlık ile komünizmin kızılı arasında bir tür benzerlik kurulmasını beraberinde getirmiştir. Türk sağının politik söyleminin merkezinde anti-komünizm vurgusu yer almış; Aleviler ise sol hareketlerle ilişkisi üzerinden problematize edilip solun yedek gücü haline gelmekle eleştirilmişlerdir. Dolayısıyla devletin bekasını tehdit etme potansiyeli olan unsurlar olarak değerlendirilmişlerdir. Bu çalışmada Osmanlı geçmişinin isyankar Kızılbaşları olmak ile Cumhuriyet döneminin Türklüğün otantik taşıyıcıları olmak arasında sıkışıp kalan Alevilere yönelik Türk sağının söylem ve pratikleri tarihsel, toplumsal, siyasal ve konjonktürel boyutlarıyla açıklanmaya çalışılacaktır.