Zemin yapı etkileşiminin hasar olasılığına etkisi

Abstract

Yapılar üzerine inşa edildikleri zeminlerle deprem anında belirginleşen bir etkileşim içindedir. Zemin yapının davranışını etkilerken, yapı da zeminin davranışını etkiler. Dolayısıyla zemin yapı etkileşimi zemin ve yapı arasında karşılıklı olarak gelişen bir olaydır. Yönetmeliklerde zemin sınıflarına göre verilen elastik ivme spektrumları zeminin yapıya etkisini göstermekte fakat yapının zemine etkisini göstermemektedir. Yani etkileşim tek yönlüdür. Ayrıca yönetmelikler yapıların zemine ankastre bağlı olarak tasarlanmasına izin vermekte veya zemin yapı etkileşimini dikkate almak için deprem kuvvetlerinin azaltılmasına izin vermektedir. Ancak yapılan bu kabuller deprem anındaki yapı davranışıyla ve yapının hasar görebilirliği ile farklılaşmaktadır. Bu çalışmada zemin yapı etkileşimin hasar olasılığı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle 3 adet (5, 10 ve 15 katlı) betonarme bina tasarlanmıştır. 3 adet zemin sınıfı ve her zemin sınıfında meydan gelmiş 7 adet deprem kaydı seçilmiştir. Doğrusal elastik olmayan artımsal dinamik analizler etkileşimli ve etkileşimsiz durumlar için yapılmıştır ve binaların performans seviyeleri belirlenmiştir. Bu çalışmada bina performans seviyeleri kesit hasarları cinsinden belirlenmiştir. 3 farklı hasar kriteri dikkate alınmış ve hasar olasılık eğrileri bu

hasar kriterleri için hazırlanmıştır. Etkileşimli ve etkileşimsiz durumlar için hazırlanan hasar olasılık eğrileri spektral ivme ve göreli kat ötelemeleri bağlı olarak hazırlanmıştır. Zemin yapı etkileşiminin yapıların hasar olasılığını arttırdığı, mevcut yapıların deprem performansının değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiği ulaşılan temel sonuçlar arasındadır.