Türk tiyatrosunda absürt gelenek ve karakter analizi

Abstract

Batı’da 1950’li yılların sonunda ortaya çıkan ve 1970’li yıllara kadar varlığını sürdüren absürt tiyatro, Türk tiyatrosunu etkilemiştir. Tarihsel olaylar, sanatsal ve felsefi düşünce sonucu tiyatro yazınında kendine yer bulan absürt tiyatro yazarları bir manifesto yazmasalar da bir görüş ortaya koymuşlardır. Absürt tiyatro 1960’lı yıllarda Türk tiyatrosunda gerçek anlamıyla kendine yer bulmuştur. Absürt oyunlar yazan Türk oyun yazarları salt Batı etkisinde kalmamışlardır. Toplumsal ve bireysel düzeyde yaşanan deneyimler Absürt Türk tiyatrosunu etkilemiştir. Ayrıca absürt tiyatronun özelliklerinin geleneksel Türk tiyatrosundan çok uzak olmadığı gözlemlenmiştir. Özellikle karakter yaratım sürecinde birbirleriyle benzerlik taşıdıkları görülür. Türk tiyatrosu içinde absürt geleneğin daha net gösterilebilmesi bakımından 1960 kuşağından beş yazar seçilmiştir. Tiyatro açısından bir sentezin gerçekleştiği bu dönem absürt oyunların kaleme alınmış olması bakımından da zengindir. Birbirleriyle ve Batı tiyatrosundaki eserlerle karşılaştırılmasını sağlayacak kadar sayıda esere sahip olan Sabahattin Kudret Aksal, Adalet Ağaoğlu, Aziz Nesin, Vüs’at O. Bener ve Aydın Arıt bu çalışma için seçilen yazarlardır. Bu beş yazarın oyunlarında yarattıkları absürt dünyaların ve absürt oyun kişilerinin karakter analizleri yapılmıştır. Ortak bulguların ve ayrışan yönlerin anlatılması amaçlanmıştır. Çalışma üç aşamada ilerler. İlk kısım absürt tiyatronun tanımı, oluşumu, onu oluşturan ilkeler ve yazarlar, son olarak Türk tiyatrosundaki absürt geleneğin anlatımından oluşur. İkinci kısım çalışmanın esas kısmıdır. Yazarların absürt oyunlarının incelenmesi ve absürt oyun kişilerinin analizleri bu kısımda yer alır. Sonuç kısmı ise çalışmanın üçüncü aşamasıdır. Burada tüm bulgular doğrultusunda absürt oyun kişilerinin karakter oluşumdaki etmenler ortaya konmuştur.