Osmanlı sivil mimarlığında İstanbul'daki taş odalar ve Fener Evleri

Abstract

Saklama mekanlarının sosyal, ekonomik, kültürel değişimler paralelinde şekillenen bir örneğini oluşturan taş odalar, toplumsal ve mimari etkilenmeler çerçevesinde Fener Evleri adım alan yapı grubu ile tasarım özellikleri ve işlevsel anlamda karşılaştırılarak incelenmiştir. Bilgi toplama ve derleme aşaması sonrasında, yapıların analitik incelenmesi ve her tür arşiv belgesinin değerlendirilmesinden oluşan yöntem çerçevesinde çalışmanın ana başlıkları belirlenmiştir. ikinci bölümde, saklama kavramı ve yapılardaki ilk fiziksel biçimlenişi İlk Çağ'dan başlayarak 19.yy.'a kadar üç alt-başlık halinde, dini, ticari, idari yapılarla konutlarda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. 18. yy. 'da mimari alanda yaşanan değişimlerin konutlardaki saklama mekanlarına etkisi irdelenmiş, Osmanlı yönetiminde bulunan Güney ve Balkan Eyaletlerinde de örneklerine rastlanabilecek saklama mekanları tespit edilmiştir. Üçüncü bölüm, İstanbul'da tespit edilen taş odaların mimari özellikleri ile incelenmesini, her yapı için hazırlanan katalog ile detaylı olarak tanıtılmasını ve mekan kurgusu bağlamında taş odaların geleneksel Türk Odası ile karşılaştırılmasını içermektedir. Dördüncü bölümde, İstanbul'da bulunan ve Fener Evi olarak adlandırılan yapı grubu, mimari ve işlevsel anlamda incelenerek her yapı için hazırlanan katalog çalışması ile detaylandırılmış, saklama düzenlemeleri açısından taş odalarla benzerlikleri/farklılıkları irdelenmiştir. Bu çalışmada sonuçlar tek bölümde sıralanmamış, her bölümde ele alman konu yine ait olduğu başlık altında sonuçlandırılmıştır. Genel değerlendirme sonunda taş oda ve Fener Evleri'nin mimari tanımlamalarına ulaşılırken, toplumsal yapıda yaşanan değişimlerin yapıların fiziksel biçimlenişlerine etkisi, toplumsal sonuçlar başlığı ile ayrıntılı hale getirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, yapıların tanım kazanmasında bütünün parçalarım oluşturmaktadır..