Ahmed Halis'in Tufeylü Menakıbi'l-Kibari'l-Mevlevi fi Menkabeti Hazretiş-Şeyhi'Sakıbi'l Ma'nevisi ve eserin nesir üslubu açısından değerlendirilmesi [İnceleme-metin (1b-76b)]

Abstract

Bu tez ile XVIII. yüzyılda yaşamış olan Türk Edebiyatı şair, nesir ve şeyhlerinden Ahmed Hâlis'in Türkçe kaleme aldığı Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l- Mevlevî fî Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's-Sâkıbi'l-Maènevî adlı menâkıbının transkripsiyonlu ve tenkitli metninin hazırlanarak eserin tanıtılması ve menâkıbının dil ve üslup özelliklerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ahmed Hâlis, menâkıbında kendisi gibi bir Mevlevî şeyhi ve şairi olan babası Mustafa Sâkıb Dede'nin hayatını ve kerametlerini kaleme almıştır. Menakıp, ayrıca Mevlevîlik kültürü ve tarihi ile ilgili önemli bilgiler içermektedir. Eser, Mevlevîlik tarihi açısından büyük öneme sahip bir şehir olan Kütahya'da 48 yıl şeyh olan, yetiştirdiği kişiler ve ortaya koyduğu eserlerle Mevlevî kültüründe ve edebiyat tarihinde büyük izler bırakan şair Sâkıb Dede'nin hayatının yine bir şair olan oğlu Ahmed Hâlis'in kaleminden aktarılması sebebiyle önem arz etmektedir. Mensur olarak kaleme alınan menakıp; bilhassa Mevlânâ'nın Mesnevî'sinden, Sâkıb Dede'nin Divan'ından ve Ahmed Hâlis'in şiirlerinden alınmış manzum parçalar içermektedir. Eserin Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesinde bir, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde üç olmak üzere toplam dört nüshasına ulaşılmış ve bu çalışma hazırlanırken bu nüshalardan en eski tarihli ve en güvenilir olduğunu düşünülen Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi 1186'da kayıtlı nüsha ile İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi 10145'de kayıtlı nüshaların edisyon kritiği yapılarak eserin metni oluşturulmuştur. Bu çalışma; 18. yüzyıl mensur eserlerine genel bir bakış, Ahmed Hâlis'in hayatı ve Tufeylü Menâkıbi'l-Kibâri'l-Mevlevî fî Menkabeti Hazreti'ş-Şeyhi's- Sâkıbi'l-Maènevî''nin transkripsiyonlu ve tenkitli metni, metnin dil ve üslup incelemesi ve nüshaların tanıtımından oluşmaktadır.