Umberto Eco göstergebiliminin çeviri incelemelerine yansıması

Abstract

Bu çalışmada, Umberto Eco'nun oluşturduğu metin gösterge biliminden yararlanarak çeviri etkinliğinin ve çevirmen kimliğinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Eco'nun metin gösterge bilimi çözümlemesi kavramlarıyla, çeviri ön süreci çalışması niteliğindeki metin çözümlemesi, "özel okur" kimliğiyle çevirmenin etkin işlevi, metin ve okurun işbirliğini ve yorumlama/anlamlandırma süreçleri incelenmiştir. Bu incelemeyle, özgün metnin yorumlanmasında metnin ve özel okur-çevirmenin nasıl bir işbirliği içerisinde olduklarını gösterebilmek ve bu işbirliği sonucunda, özgün metinden çıkarsanacak yorumların erek dildeki metinde anlamlandırılması işleminin yöntemini belirleyebilmektir. Özellikle Eco gösterge biliminin seçilmiş olmasının nedeni, çevirmenin de çeviri etkinliğinde özel okur kimliğiyle etkin bir işlev gördüğünü düşünmemizdir. Anlam, yazarın niyeti olarak değil de metnin niyeti ve özel okur olarak çevirmenin niyeti arasındaki diyalektik bağı gerekli kılmakta ve buna dayanmaktadır.