Katı atık düzenli depolama sahalarında depo gazı tahmin modellerine alternatif model geliştirilmesi

Abstract

Artan katı atık miktarına bağlı olarak, düzenli depolama sahalarının tüm dünyada yaygınlaşması ile birlikte bu sahalarda oluşacak metan gazının tahmini, gerek sera gazı etkisi ve gerekse bu sahalar için yapılacak proje yatırımları yönünden oldukça önemli bir basamak haline gelmiştir. Bir projenin başlangıcı esnasında yapılan gerçeğin çok altındaki tahminler, sonradan düzeltilmesi çok zor sonuçlar doğururken, gerçeğin çok üzerindeki tahminler ise yatırım maliyetini bir hayli arttırmakta ve büyük miktarlarda zararlara sebebiyet vermektedir. Oluşacak depo gazının hesaplanması amacıyla yaygın olarak belli başlı modeller kullanılmaktadır. Bu modeller standart özellikteki sahalar için görece olarak gerçeğe yakın sonuçlar verirken, spesifik özellikleri bünyesinde barındıran bir çok örnek için doğru sonuçları verememektedir. İstanbul'da iki adet düzenli depolama sahası mevcuttur. Odayeri düzenli depolama tesisi Avrupa'nın en büyük katı atık depolama tesisi olup 1995 yılında faaliyetine başlamıştır ve şu ana kadar yaklaşık 39 milyon ton katı atık depolanmıştır. Asya yakasındaki Kömürcüoda tesisi de 1995 yılında faaliyetine başlamış, şu ana kadar yaklaşık 15 milyon ton katı atık depolanmıştır. Her iki sahadaki elektrik üretim tesisleri ise 2009 yılı içinde devreye alınmışlardır. Her iki saha içinde, proje öncesinde çalıştırılan modeller ile elde edilen sonuçlar gerçek saha sonuçları ile uyuşmadığından alternatif bir model oluşturma ihtiyacı doğmuştur. Matematiksel modelin oluşturulması esnasında Odayeri tesisine ait verilerden yola çıkılmış, oluşturulan model Kömürcüoda tesisi için çalıştırılmıştır. Oluşturulan modelin hem standart özellikteki sahalar, hem de İstanbul Asya ve Avrupa yakasındaki iki tesis için doğru sonuçlar vermesi amaçlanmış, elde edilen verilerin hem Odayeri Düzenli Depolama Sahası hem de Kömürcüoda Düzenli Depolama Sahası verileri ile uyumlu olduğu belirlenmiştir.