Çağdaş çocuk kitaplarında aile büyüklerinin sunuluş biçimleri

Abstract

Bir ulusun varlığını devam ettirebilmesinin teminatlarından sayılan aile, zamanla farklı biçimlere evrilmiştir. Bu süreç, büyük ebeveyn-torun ilişkisinde sancılı değişimleri beraberinde getirmiştir. Çekirdek aileye sıkıştırılan çocuk, aile büyüklerinin tecrübe ve sevgisiyle büyüme olanağından mahrum bırakılmıştır. Çocuğun gelişiminde sağlıklı kurulan büyük ebeveyn-torun ilişkisine ihtiyaç vardır. Modern dünyanın bu ilişkiye izin vermediği durumlarda mevcut boşluğu doldurmak için çocuk edebiyatına da mühim görevler düşmektedir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasıyla gerçekleştirilen bu çalışmada çağdaş çocuk kitaplarında yer alan aile büyüklerinin sunuluş biçimleri ele alınmıştır. Çalışma kapsamında içerisinde büyük ebeveyn torun ilişkisini ve aktarımını ihtiva eden ölçüt örnekleme ile araştırma nesnesi olarak belirlenen 15 çocuk kitabı doküman olarak kabul edilmiş ve analiz sürecinde doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Araştırmacı tarafından okunan ve içerik analizi yöntemiyle analiz edilen kitaplarda yer alan dede/nine figürlerinin sunuluş biçimleri ve torunlarıyla kurdukları iletişim türleri tespit edilmiştir. Elde edilen veriler, uzman görüşüne başvurularak kategorilendirilmiştir. İçerik analizi ile kategorilendirilen mevcut veriler, betimsel analiz ile yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda, incelenen eserlerde en fazla “günlük yaşam” ana kategorisine yer verildiği belirlenmiştir. Mevcut kitaplar içinde en fazla rastlanan unsur ise ”kişiler arası olumlu iletişimdir." Eserlerde “vatan sevgisi” kategorisine hiç yer verilmediği tespit edilmiştir. Toplam unsur miktarının en fazla olduğu eser Ninemin Yemekleri Dedemin Oyuncakları, unsur çeşitliliğine en fazla yer verilen eser ise Dedemin Uçan Dairesi'dir. Her iki kategoride de en az unsur tespit edilen eser, Çetin Ceviz’dir. Elde edilen bulgular doğrultusunda nine ve dede figürlerinin sunuluş biçimleri unsurlarının çocuk kitaplarında dengeli dağılım göstermediği, belirli kategorilere odaklanıldığı belirlenmiştir.