İnteraktif medya tasarımı için bütüncül ve ekolojik bir yaklaşım

Abstract

Teknoloji araçları ve medya ile kurulan ilişki, binlerce yıllık insanlık yolculuğunda insanın kendini ve dünyayı anlamlandırmasında en temel unsurlardan biri olmuştur. Kullanıcı ile etkileşime giren dijital medyadaki gelişme ve yaygınlaşma, teknolojilerin etkisini gittikçe katlandırarak bilinç, beden ve ekoloji seviyelerinde, kimi ayrıştırıcı ve yıkıcı dönüşümlere sebep olmaktadır. Bu durum, bu medya ve teknoloji araçlarının tasarım süreçlerinde etik bir anlayışı gerekli kılmaktadır. Bu tez çalışması, Marshall McLuhan merkezinde bir medya ekolojisi yaklaşımıyla, medyanın dönüştürücü etkilerine dair bir perspektif kazanarak, söz konusu ayrıştırıcı etkilere karşın, bu medya tasarımları için bütüncül bir tasarım yaklaşımı önermektedir. Teknolojik etkinin ekolojik doğası gereği ve ekoloji disiplininin bütüncül yaklaşımı içselleştiren sistemli yapısı, bu yaklaşımın ekoloji ve çevre araştırmaları alanından derlenmesine yön vermiştir. Gerek medyanın dönüştürücü etkilerinin nasıl gerçekleştiği, gerekse böyle bir ekolojik yaklaşımın interaktif medya tasarım süreçlerine nasıl getirilebileceğine yönelik ortaya attığımız hipotezimiz, medya tasarımı alanının yeni nesil öğrencileri arasında test edilmiştir. Çünkü yeni nesil tasarım öğrencileri, hem bu teknolojilerle büyüyerek bu dönüşümlerin birinci dereceden nesnesi olmuşlardır, hem de mezun olduktan sonra yakın gelecekteki medya tasarımlarının ve dolayısıyla bunların etkilerinin potansiyel öznesi durumundadırlar. Bu tespitle, 1997 yılında kurulan ve ilk mezunlarını 2002/2003 yılında veren Yıldız Teknik Üniversitesi İnteraktif Medya Tasarımı Bölümü Lisans programının, kurulduğu günden bu yana mezuniyet aşamasındaki öğrencilerinin teslim ettikleri "Bitirme Projesi" çalışmaları, bu araştırmada örneklem olarak kullanılmıştır. Yapılan çalışma ve değerlendirmeler sonucunda, böyle bir ekolojik yaklaşımın gerekli olduğu yanı sıra, bir dizi ekolojik tasarım kriterinin interaktif medya tasarım projelerine entegre edilebileceği ortaya konmuştur.