TRT Çocuk Dergisi’nde fantastik ögeler

Abstract

Bu çalışmada 3-12 yaş arasındaki çocukların dilsel, toplumsal, kültürel ve bilimsel konularda farkındalığı arttırmaya çalışan TRT Çocuk Dergisi incelenmiştir. Üretilen özgün içerik, yerel ve kültürel karakterler bu dergiyi diğerlerden ayırmaktadır. İncelenen sayılar içerisinde çocukların hayal gücünün, bakış açısının ve estetik zevkinin gelişmesini sağlarken aynı zamanda dergiye olan ilgisini canlı tutan fantastik unsurları tespit etmek amaçlanmıştır. Derginin sayıları üzerinden tespit edilen fantastik unsurlar, metin dışı görsel unsurlar ve metinsel unsurlar başlıkları altında incelemeye alınmıştır. Metin dışı görsel unsurların içerisinde hem ön ve arka kapakta bulunan görsel unsurlar hem de derginin iç sayfalarında bulunan herhangi bir metinle ilişkili olmayan görseller incelemeye alınmıştır. Ayrıca, metin içindeki görsel fantastik unsurlar ise, işlevlerine göre iki başlık altında (süsleyici resimler, metni yorumlayıcı ve tamamlayıcı resimler) gruplandırılmıştır. Metinsel unsurlar başlığı altında ise anlatıcı, karakter ve olaylar değerlendirilmiştir. Araştırmanın inceleme nesnelerini TRT Çocuk Dergisi‟nin Eylül 2016 ile Aralık 2018 tarihleri arasında yayımlanan 25 sayısı oluşturmaktadır. Bu dergiler doküman olarak kabul edilmiş ve analiz süreci doküman incelemesi yapılarak yürütülmüştür. Çocuk kitabı resimlemeleri çalışmanın dışında tutulmuş olup, fantastik özellikler gösteren resimlemeler Çakır (2019)'ın gruplandırmasından yararlanılarak tespit edilmiştir. Metinsel unsurlar ise metni oluşturan karakter, olaylar, anlatıcı gibi unsurların yanında, metne anlam kazandıran onu zenginleştiren görseller de eklenerek içerik analizi ile gruplandırılmıştır. İçerik analizi ile elde edilen bulgular, betimsel analiz ile yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda, derginin incelenen sayılarında fantastik unsurların yoğun bir şekilde kullanıldığı fakat fantastik unsurların geliştirilmesinin büyük bir çoğunlukla kişileştirme ile kısıtlı kaldığı ve özellikle ilk sayılarda aynı fantastik karakterlerin bir sayı içinde birden fazla metinde tekrar edildiği tespit edilmiştir.