Ortaokul düzeyindeki soruların Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’nin bilişsel süreçlerine göre incelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı’ndaki soruların ve 8. Sınıf öğrencilerinin yazmış olduğu soruların bilişsel düzeylerini Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre tespit etmektir. Bu çalışmada 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı’nda bulunan anlamaya dayalı 229 metin altı soru ve 376 öğrencinin yazmış olduğu 2068 soru Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’nin bilişsel süreç basamaklarına göre sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma yapılırken 2 alan ve 1 ölçme-değerlendirme uzmanının görüşüne başvurulmuştur. Öğrencilere soru yazması için iki metin verilmiş ve öğrencilerin demografik bilgilerini (Cinsiyet durumu/ okul öncesi eğitim alma durumu/ evde kitaplık bulunma durumu/ anne ve baba eğitim düzeyi/ Türkçe derslerinde en sevdikleri öğrenme alanı/ okuma ve yazmaya ayırdıkları günlük ortalama zaman/ aile içi aylık gelir) almak amacıyla “Kişisel Bilgi Formu” dağıtılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS 24 programı ile analiz edilmiştir. Tüm veriler SPSS ortamına aktarıldıktan sonra araştırmaya katılan öğrencilerin demografik özelliklerine göre dağılımlarının belirlenmesinde betimleyici analizlerden frekans ve yüzde analizi kullanılmıştır. Araştırma kapsamındaki öğrencilerin toplam 2068 adet soru sordukları belirlenirken öğrencilerin sordukları soruların %22,24’ünün hatırlama düzeyi, %53,68’inin anlama düzeyi, %0,63’ünün uygulama düzeyi, %8,51’inin çözümleme düzeyi, %14,17’sinin değerlendirme düzeyi ve %0,77’sinin yaratma düzeyiyle alakalı olduğu tespit edilmiştir. Kişisel Bilgi Formu’ndaki değişkenlerden cinsiyet, aile gelir durumu, Türkçe derslerinde hangi öğrenme alanını (Dinleme, okuma, +yazma, konuşma, dil bilgisi) en çok sevdikleri ve okul öncesi eğitim alma durumu arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Ders kitabındaki soruların düzeylerine bakıldığında ise 229 adet metin altı sorunun 72’sinin (%32) hatırlama basamağına, 81’inin (%35) anlama basamağına, 25’inin (%11) çözümleme basamağına ve 41’inin (%18) değerlendirme basamağına ve 10’unun (%4) yaratma basamağına uygun olduğu tespit edilmiştir. Uygulama basamağına uygun soru tespit edilememiştir. Bu sonuçlar, öğrencilerin daha çok alt düzey basamaklarda soru yazdıklarını, ders kitabındaki sorular arasında dengeli bir dağılım olmadığını ve soruların daha çok alt düzey bilişsel düzeylere yönelik olduğunu göstermektedir. Ortaya koyulan veriler sonucunda öğrencileri üst düzey düşünmeye teşvik edecek eğitimlerin verilmesi, ders kitabındaki soruların bilişsel düzeyleri arasında dengeli bir dağılım yapılması ve ders kitabında üst düzey sorulara daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.