Yasadışı yapılaşan alanlarda dönüştürme kapasitelerinin tükenişi ve kentsel yoksulluk Çeliktepe örneği

Abstract

Bazı araştırmalar, göçmen grupların kente ilk geldikleri dönemlerde hemşerilik ve cemaat ilişkileri sayesinde bir dayanışma ağı yarattıklarını, bu ağı kentteki enformel işgücü piyasasında iş bulma ve ekonomik anlamda kente tutunma yolu olarak kullandıklarını göstermiştir. Bu süreçte özellikle erken göç eden gruplar yoksulluklarıyla baş edebilmiş, hatta bir kısmı zenginleşebilme olanaklarına kavuşmuştur. Bu çalışmada, genel olarak göç gruplarının önce büyük kentin koşullarına karşı geliştirdikleri bir ayakta duruş yetisi, daha sonra da formel ve enformel tüm olanakları kullanarak zenginleşebilme yetisi olarak kavramsallaştırılabilecek "dönüştürme kapasiteleri" söz konusu süreci kavrayabilmekte önemli bir eşik olarak görülmüştür. Tez kapsamında Çeliktepe'deki mevcut köy derneklerinin üyeleri ve Çeliktepe muhtarıyla derinlemesine mülakatlar, 398 hane halkı - 100 hane reisiyle ise anket çalışması yapılmıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda bugün Çeliktepe'de ekonomik açıdan sınıfsal bir yapının var olduğu ve bu yapının en alt tabakasındaki sınıfın büyük bir bölümünü en son göç eden grupların oluşturduğu saptanmıştır. Bu grupların ülkedeki ekonomik ve siyasi değişimlerin kentteki yansımaları ve cemaatlerdeki dönüşüm süreçleri sebebiyle, erken göç eden grupların yasadışı yapılaşma sürecinde gösterdikleri eylemlilik düzeyini yakalayamadıkları ve dolayısıyla dönüştürme kapasitelerinin tükendiği sonucuna varılmıştır.