Göstergebilimin çeviri alanına uygulanması: George Orwell’in Animal Farm başlıklı yapıtının üç dilde çözümlenmesi ve karşılaştırılması

Abstract

Yaşamımızı donatan göstergeler yazınsal metinleri de dokurlar; bazen farkında olmasak bile, bize de bu göstergeleri okumak ve anlamak düşer. Göstergelerin kavranması zihnimizde gerçekleşen bir süreçtir ve sonunda göstergelere bir anlam yükleyebilmemiz için bu süreci iyi yönetmemiz gerekir. Gösterge okuru, kurduğu iletişimde başarılı olabilmek için, göstergeleri kavrayabilmeli ve onlara gerçek anlamlarını yükleyebilmelidir. Dil ve anlam oyunlarıyla, sürprizlerle ve tuzaklarla dolu olan yazınsal yapıt karşısındaki çevirmen herkesten daha yetkin bir okur olmalıdır. Yazınsal yapıtın tehlikeli alanında çevirmen okur olarak bir rehbere gereksinim duyar; bu durumda, anlam ve anlamlama kuramı göstergebilim ona yol gösterebilir. Göstergebilimsel çözümleme yönteminin rehberliğindeki çevirmen atıldığı bu uzak diyarlarda kendini güvende hisseder ve anlam bozucu eğilimlere kapılma riskini yetkinliği ölçüsünde devre dışı bırakır. Sündüz Öztürk Kasar’ın, Paris Göstergebilim Okulu çerçevesinde oluşturulmuş gösterge kuramlarını çeviri edimine uygulayarak önerdiği Çeviri Göstergebilimi bu tezin kuramsal çerçevesini oluşturmaktadır. Bu tezde, Öztürk Kasar’ın Fransız çeviribilimci Antoine Berman’dan esinlenerek oluşturduğu “Anlam Bozucu Eğilimler Dizgeselliği” doğrultusunda George Orwell’in Animal Farm adlı yapıtı ile bu yapıtın Türkçe ve Fransızca çevirileri çözümlenmekte ve karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın amacı özgün metni oluşturan anlam evreninin çevirilerine ne kadar yansıtıldığını göstermek ve böylelikle farklı tür ve derecelerde anlam bozucu eğilimlerin varlığı konusunda çevirmen cephesinde bir farkındalık yaratılmasına yardımcı olmaktır. Çalışmanın sonunda özgün metnin göstergelerinin en az kayıpla çeviri metine taşınmasında çeviri göstergebiliminin sunacağı katkı ortaya koyulmaktadır.