Finansal piyasalarda spekülatif balonların varlığının sınanması

Abstract

Bir varlığın temel değerinden saparak ilgili varlığın fiyatında meydana gelen hızlı artış olarak tanımlanan spekülatif balonlar, tarihten çok eski bir geçmişe sahip olup, iktisat literatürünün odak noktalarından biri olmuştur. 2008 yılında yaşanan küresel finans krizinden sonra ise araştırmacıların önemle üzerinde durduğu konuların başında gelmiştir. Bu çalışmada, spekülatif balonların ne olduğu ve nasıl ortaya çıktığını anlamak amaçlanmıştır. Bu kapsamda ilk olarak, Lale Çılgınlığı, Güney Denizi Balonu, Demiryolu Çılgınlığı, Dot-Com Balonu, 2008 Mortgage Krizi gibi tarihteki önemli spekülatif balonlar incelenmiş ve spekülatif balonlara neden olacak önemli faktörler üzerinde durulmuştur. Sonrasında, gelişmekte olan sekiz hisse senedi piyasası (Endonezya: JKSE, Hindistan: BSESN, Macaristan: BUX, Malezya: KLSE, Meksika: MXX, Polonya: WIG, Tayland: SETI, Türkiye: XU100) aylık fiyat-temettü oranları verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada kullanılan aylık fiyat-temettü oranları Thomson Reuters Datastream ve Bloomberg Terminal’den alınmıştır. Rasyonel balon dönemleri Philips, Shi ve Yu (2015) tarafından geliştirilen sağ kuyruklu ve öz yinelemeli birim kök testi olan Generalized Sup Augmented Dickey- Fuller (GSADF) testi ile sınanmıştır. İstatistiki testlerin uygulanmasında EViews 9 ve RStudio programlarından faydalanılmıştır. Sonuç olarak Malezya ve Hindistan hisse senedi piyasalarında balon tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada ele alınan dönem 2008 Küresel Finansal Kriz ve Avrupa Borç Krizi gibi önemli gelişmeleri içermekte olup, gelişmekte olan hisse senedi piyasalarının mevcut durumları hakkında bilgiler vermektedir.