Türkiye’de özelleştirme süreci içerisinde şeker fabrikalarının yeri

Abstract

Özelleştirme; devletin klasik fonksiyonlarını ilgilendirmeyen iktisadi işletmelerini özel sektöre devretmesi ile özel sektörce yürütülecek faaliyet alanlarından kamu sektörünün çekilmesi ya da devletin başarılı olarak işletemediği iktisadi birimleri özel sektöre devretmesi şeklinde tanımlanabilir. Özelleştirmenin temel felsefesi; devleti asli görevleri içine çekerek küçültmek, devletin az ama iyi hizmet vermesini sağlamak ve ekonomik akılcılığın gerekleri uyarınca işleyen, verimliliği yüksek bir ekonomi oluşturmaktır. Ülkemiz açısından değerlendirildiğinde dar anlamda özelleştirme, kamu iktisadi teşebbüslerinin mülkiyet ve yönetimlerinin kamu kesiminden özel kişi ve kuruluşlara devri olarak tanımlanabilir ve kamu hisselerinin yüzde 50’den fazlası özel kişi ve kuruluşlara devredildiğinde hem işletmenin sahipliği hem de yönetimi özelleştirilmiş olmaktadır. Bu çerçevede çalışmada Türkiye Şeker Fabrikaları’nın özelleştirme süreci incelenmiş ve fabrikaların özelleştirme öncesi ve sonrasındaki durumu ile gelişimi analiz edilmiştir. Çalışmada şeker fabrikalarının 2000-2018 yılları arasındaki şeker satış hacimlerine etki eden faktörler, şeker üretim düzeyleri, günlük kapasiteleri ve ekim alanı düzeyleri verileri ile TL bazında şeker fiyatları çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmadaki amaç, şeker üretiminin devlet teşekkülünden özel sektöre devri sonrasında şeker satış hacimlerine etki eden faktörlerin analiz edilmesidir. Başka bir ifade ile şeker satışlarına etki eden olumsuz faktörleri araştırmaktır. Bu çerçevede yapılan analizlerde görülmektedir ki şeker satış hacmi; şeker ekim alanı, şeker genel kapasite ve şeker üretimi ile ilişki içerisinde iken, şeker fiyatları ile ilişki içerisinde değildir.