Türkiye’deki oyuncak müzelerinde somut olmayan kültürel mirasa yönelik eğitim etkinliklerinin incelenmesi

Abstract

UNESCO, 1972 yılında imzalanan maddi kültür varlıklarını ve sit alanlarını korumaya yönelik Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunması Sözleşmesi’nden hemen sonra, sözlü kültür ortamında yaratılan ve yaşatılan kültür varlıklarının da korunması yönünde girişim başlatmış; 2003 yılında Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kabul edilmiştir. 2003 SOKÜM Sözleşmesi sayesinde, sözlü kültür mirasın çok sayıda ve zengin çeşitlilikteki bileşenleri, kültürel kimlik, yaratıcılık ve farklılığın temel kaynakları olarak resmen kabul edilmektedir. 2007 yılında SOKÜM müze tanımı içerisine de girmiş; somut mirasın yanında somut olmayan mirasın korunması, araştırılması ve topluma aktarılması önemli görülmüştür. Bu noktada somut olmayan kültürel mirasın araştırılması, belgelenmesi, muhafaza edilerek sergilenmesinde olduğu kadar eğitiminde de müzelere önemli roller düşmektedir. Müzelerin günümüzdeki temel işlevi eğitimdir. Toplumun, eğitim ve gelişiminde müzelerde sunulan eğitim etkinliklerinin önemli olduğu kabul edilmekte; SOKÜM ile ilgili olarak da müzelerde yapılacak eğitim etkinlikleri önemli görülmektedir. Ancak somut olmayan kültürel mirasa yönelik eğitim etkinlikleri müzelerde ne kadar yer bulmaktadır? Bu konu üzerine alanda yeterli bilgi bulunmamaktadır. Somut olmayan kültürel miras kapsamı ve müze kültüründeki yeri üzerine çalışmalar olduğu, fakat SOKÜM’e yönelik eğitim etkinlikleri hakkında yayınların az olduğu görülmektedir. Bu konuda araştırma yapılması ve yayınların oluşturulması ile; konunun öneminin anlaşılmasına ve müzelerde SOKÜM’e yönelik çalışmaların desteklenmesine katkıda bulunulacaktır. Bu bakımdan çalışmanın örneklemi olan oyuncak müzelerinde somut olmayan kültürel mirasa yönelik eğitim etkinliklerinin uygulama stratejilerinin incelenmesi noktasında bir araştırmaya ihtiyaç duyulmuştur. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de bulunan oyuncak müzeleri örneğinde müzelerdeki somut olmayan kültürel mirasa yönelik eğitim uygulamalarının anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. Çalışmada, Türkiye’deki oyuncak müzelerinin eğitim etkinlikleri alan yazın taraması ve görüşme verilerine dayanarak incelenmektedir. Araştırma sonuçları, katılımcı müzelerde SOKÜM alanları kapsamında çok az sayıda eğitim etkinliklerinin yapıldığını ve bu unsurların deneyimlenerek aktarılmasını sağlayacak alanların az olduğunu göstermektedir.