Kentsel dönüşüm sürecinin bireylerin gündelik hayat pratikleri üzerindeki etkisi: Esenler Turgut Reis mahallesi örneği

Abstract

1980 sonrası Türkiye'de kırdan kente göçlerin artması sonucunda büyük kentlerde yığılma meydana gelmiştir. Bu durum özellikle büyük kentlerde çarpık kentleşmeyi ve alt yapı yetersizliğini meydana getirmiş ve kentin orantısız ve düzensiz bir şekilde gelişmesine sebep olmuştur. Bu durum karşısında kentin alt yapısının ve mimari yapısının yeniden düzenlenmesi adına kentsel dönüşüm uygulamaları, etkin bir çözüm yolu olarak sunulmaktadır. Esenler'de zamanında inşa edilen yapıların, günümüzde depreme dayanıksız, eski, bakımsız ve kentle uyumsuz yapılara dönüşmesi kentsel dönüşüm uygulamasını gerekli kılmaktadır. Bu sebeple Esenler Turgut Reis Mahallesi'nde gerçekleştirilen kentsel dönüşüm uygulaması ile eski mahalle yıkılarak yerine Belediye ve TOKİ işbirliği ile site inşa edilmiştir. Eski mahalle yapısından oldukça farklı olan kentsel dönüşüm sitesi hem mimari hem mekânsal algı açısından bazı bireylerin tutum ve davranışlarını etkilemektedir. Bu doğrultuda "site yaşam tarzı‟ alanının getirdiği birtakım kural ve normların bireylerin gündelik yaşam pratikleri üzerindeki etkisi araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Mekânın anlaşılması açısından 2016 senesinde "derinlemesine mülakat‟ yöntemi kullanılarak site sakinlerine ulaşılmaya çalışılmıştır. "Site yaşam tarzı‟ alanındaki bireylerin birbiri ile olan ilişkileri ve alanın yapısal özelliklerinin tanımlanması amacı ile Bourdieu'nun habitus, sermaye ve alan kavramları kullanılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Alandaki bulgular göstermektedir ki "site yaşam tarzı‟ alanındaki iktidar grubunun bazı bireyleri, alandaki site kurallarına uyulmamasını sert bir dille eleştirmektedir. Buna karşın, alandaki kuralları gereksiz görerek buna direnen bazı bireyler ise eski mahallesindeki alışkanlıklarını sitede devam ettirme eğilimi göstermektedir. Bazı bireyler ise eski alışkanlıklarından vazgeçerek alandaki kural ve normlara uyum sağlamaya çalışmaktadır.