Fen eğitiminde motivasyon ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması

Abstract

Bu çalışma, Glynn, Brickman, Armstrong ve Taasoobshirazi tarafından geliştirilen “Science Motivation Questionnaire-2” ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanıp geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması amacıyla yapılmıştır. Geliştirilen ölçek, öğrencilerin fen motivasyon seviyelerini ve türlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek uyarlama basamakları izlenerek Türkçe'ye çevrilen ölçeğin dilsel eşdeğerlik sınaması yapılmıştır. Geri çeviri işlemi yapılarak oluşturulan çeviriler birbirleriyle karşılaştırılmış ve pilot uygulamaya hazır hale getirilmiştir. Pilot uygulama olarak 30 ortaokul öğrencisine uygulandıktan sonra ölçeğin Türkçe formuna son hali verilerek Fen Eğitiminde Motivasyon Ölçeği (FEMÖ) elde edilmiştir. Oluşturulan ölçek, beş ortaokulda öğrenim görmekte olan 5,6,7 ve 8. sınıf seviyelerindeki toplam 617 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde ölçeğin yapı geçerliğini incelemek için açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmış, güvenirliğini sınamak için ise Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik incelenmesi çalışmasında SPSS 22.0 ve Lisrel 8.71 programlarından yararlanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre FEMÖ, 22 madde ve 5 alt faktörden (içsel motivasyon, kariyer motivasyonu, öz kararlılık, öz yeterlilik, not motivasyonu) oluşmaktadır. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %50,87 ve Cronbach Alpha katsayısı ise 0.83 olarak tespit edilmiştir. Buna göre Fen Eğitiminde Motivasyon Ölçeği (FEMÖ)'nün ortaokul öğrencilerinin fen motivasyon seviye ve türlerini belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir.