The economic causes of the collapse of the USSR

Abstract

Sovyet İmparatorluğu’nun çöküşünün ekonomik nedenleri modern ekonomide aktüel ve tartışılan konulardan biridir. Son 20 yılda bu konu üzerinde bir çok çalışma ve araştırmalar yapılmıştır. Bu tezin amacı Sovyetler Birliği`nin çöküşünün temel ekonomik nedenlerinin araştırılması ve öğrenilmesidir. Analizimizi üç önemli yönde geliştireceğiz. Birinci bölümde, idari-komuta ekonomik sistem tipi ile yönetilen Sovyet ekonomik politikalarının çalışma prensibi tanımlanacak. SSCB`nin temel ekonomik politikaları şunlardır: Savaş Komünizmi, Yeni İktisat Politikası ve Demokratik Merkeziyetçilik. Bu ekonomik politikalarının her birinin kendi özellikleri vardır. İkinci bölüm Sovyetlerin Stalin çağından Brejnev cağına kadar olan dönemin analizidir. Ayrıntılı olarak Sovyetlerin sanayi, ziraat, finans ve ulaşım sisteminin analizi yapılacaktır. Buna ek olarak sanayileşme ve kolektifleştirme, Kruşçev reformları, Kosigin reformları ve yoğunlaşma süreci gibi ekonomik reformlar üzerinde konsantre olacağız. Analiz sürecinde Sovyet ekonomisinde ziraat sektörü ile, ekonomide Bilimsel Teknik İlerlemenin eksikliği ile ve aşırı sanayileşme ve askerileştirme ile ilgili sorunlar tespit edilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde Sovyetler Birliği`nin çöküşünün temel ekonomik nedenleri inceleniyor. Konu araştırmasında çöküşün dört en önemli faktörü tespit edilmiştir. İlk faktör, ekonominin diğer alanlarının gelişmesini engelleyen ve büyük savunma harcamaları ile finanse edilen Soğuk Savaştır. İkinci faktör, Sovyet hükumetinin bütçe ve gelirlerinin düşüren ve ülkede derin bütçe açığı ve sabit para akımı sıkıntılarına neden olan 1985 yılının petrol krizidir. Üçüncü faktör, Sovyet ekonomisinde mal kıtlığına, tasarruf azlığına, istifçilik, ve hiperenflasyon gibi sorunlara yol açan bastırılmış enflasyondur. Çöküşün son faktörü ise Gorbaçev tarafından yapılan Perestroyka (Yeniden Yapılanma) politikasıydı. Bu reform “piyasa sosyalizmi” ne geçişi mümkün kılan kanunlardan oluşuyordu. Fakat bu yasalar istenilen başarılar elde edilemedi. Sonuç olarak tüm bu faktörler, Sovyetler Birliği'ninde bir ekonomik, sosyal ve siyasi bir krize yol açtı.