Türk tiyatrosunun gelişimine kültür politikalarının etkisi

Abstract

Kurumsal Türk Tiyatrosu devlet desteği sayesinde oluşturulmuş bir yapıdır. Bugün tiyatro alanında devlet tarafından desteklenen iki temel birim bulunmaktadır, Devlet Tiyatroları ve Şehir Tiyatroları. Devlet, her iki kurumun da, sanatçıların maaşlarının ödenmesinden, gerekli sahnelerin bulunmasına kadar yönetim ve işletmesinden sorumludur. Tezin amacı bu yapının doğurduğu problemleri tespit edip, çözüm önerileri getirebilmektir. Konuyla ilgili kitaplar, süreli yayınlar, panel ve bildiriler taranmış ve sanatçılarla bireysel görüşmeler yapılmıştır. Diğer ülkelerin kültür politikaları ve sanatı destekleme modelleri incelenmiştir. Ayrıca Devlet Planlama Teşkilatı tarafından her beş yılda bir yayınlanan "5 Yıllık Devlet Kalkınma Planları" taranmış, bu belgelerdeki kültürün ve tiyatronun yeri analiz edilmeye çalışılmıştır. Endüstriyel bir şehir olan İzmit'te kurulan "İzmit Şehir Tiyatroları"nın yerel yönetim anlayışı çerçevesinde doğru bir yapı sergilediği saptanmış ve bu tiyatro tezde incelenmiştir. Tezde bu kurumlar için yönetişim modeli önerilmektedir.Ülkedeki gelişimini ortaya çıkarabilmek için Türk Tiyatrosunun tarihi araştırılmıştır.Devletin müdahale oranını anlayabilmek için özel tiyatroların, devlet ve şehir tiyatrolarının örgüt şemaları çıkarılmıştır. Bölge tiyatrolarının, tiyatroyu yaymadaki rolü ve kuruluş aşamalarında yaşadıkları problemler ortaya çıkarılmıştır. Devletin sansürdeki rolü tartışılmıştır.Tezin bulguları sonucunda devlet ve şehir yapılanmalarında yönetişim ve ademi merkeziyetçiliğin esas alınacağı yeni bir modelin inşa edilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Sanat birliklerinin İngiltere'deki `Sanat Konseyi' yapısında bir örgütlenme amaçlarının aksine yeni bir modelin yaratılması gerektiğininin altı çizilmiştir.