Özel yetenekli öğrencilerin erişilerinin, eleştirel düşünme becerilerinin ve değerlerinin farklılaştırılmış fen bilimleri programı aracılığıyla geliştirilmesi: bir eylem araştırması

Abstract

Bu eylem araştırmasının temel amacı özel yetenekli öğrencilerin erişilerinin, eleştirel düşünme becerilerinin ve değerlerinin entegre müfredat modeli temelinde farklılaştırılmış fen bilimleri dersi öğretim programı aracılığıyla geliştirmektir. Ayrıca eylem araştırması sürecinde karşılaşılan güçlüklerin ortaya çıkartılması amaçlanmıştır. Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılında İstanbul'da bir BİLSEM'de 12 özel yetenekli yedinci sınıf öğrencisi ile bağışıklık sistemi konusunda gerçekleştirilmiştir. COVID-19 salgını nedeniyle çevrim içi ortamında dersler işlenmiş ve veriler toplanmıştır. Bu eylem araştırmasının iki eylem döngüsü vardır. İlk eylem döngüsünde farklılaştırılmış fen programı hazırlanmıştır ve ikinci döngüde program uygulanmıştır. Araştırmada veri çeşitlemesi yapmak amacıyla nitel ve nicel veri toplama araçları kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçları olarak yansıtıcı öğrenci günlükleri, araştırmacı öğretmen günlüğü, gözlemci öğretmen günlüğü ve odak grup görüşmesi kayıtlarıdır. Nicel veri toplama araçları olarak ise erişi testi, Cornell Eleştirel Düşünme Testi Düzey- X (CEDT-X), İş birliği Süreci Ölçeği, Sorumluluk Değeri Ölçeği, Bilimsellik Ölçeği, sistem rubriği ve değer kontrol listeleridir. Araştırmadan elde edilen nitel veriler tematik analiz ile analiz edilmiştir. Nicel veriler ise SPSS programı kullanılarak betimsel istatistik ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Toplamı Testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre öğrencilerin erişilerinde diğer bir ifadeyle programın üç boyutu olan sistem teması, problem çözme süreci ve içerik bilgilerinde olumlu yönde değişim olmuştur. Yine öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerindeki gelişim ortaya konmuştur. Öğrencilerin işbirlikli çalışma, sorumluluk ve bilimsellik değerlerinde gelişme gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin araştırma sürecine yönelik görüşleri programı sevdikleri, yararlı buldukları ve gelişim gösterdikleri yönünde olmuştur. Araştırmacı öğretmen ve gözlemci öğretmen ise genellikle uzaktan eğitim ortamı ve teknik sebeplerle sorun yaşadıklarını ifade etmişlerdir.