Türk modernleşmesi açısından hukuk sosyolojisi: Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu örneği

Abstract

Türk modernleşmesi tarihi içinde hukuk alanındaki tedvin ve kanunlaştırma faaliyetleri, toplumsal değişime etki ettiği kabul edilen ilgili tarihi dönemin düşünce atmosferinin ifadesidir. Tanzimat’la başlayan ve Cumhuriyet Dönemi ile devam eden süreçte sosyoloji, toplumu kurucu düşünce hareketlerinin toplumu tekrar ve tekrar tanımlandığı sürecin anlaşılmasında en başta gelen bilim dallarından biri olmuştur. Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu’nun, çalışmalarının içinde yer alan hukuk sosyolojisi ve tedvin sosyolojisi konuları hakkında önemli düşünceler ortaya koyduğunu düşünmekteyiz. Fındıkoğlu’nu Türk modernleşme tarihi ve Türk sosyolojisinde düşünce akımları ve hukukta kanunlaştırmaların tarihi seyri içinde incelemek olan amacımız bizi ilgili dönemin literatürdeki çeşitli toplumsal olguları sınıflama, karşılaştırma anlama ve açıklama yöntemi ile bu süreci bizi bu konuyu farklı başlıklarda ele almamızı zorunlu kılmıştır. Böylece Türk modernleşme tarihini somut olarak hazırlayan süreç Sultan III. Selim ile başlatılmıştır. Hukuk alanındaki düşünce akımlarının, tedvin ve kanunlaştırma sürecinin başlangıcını Tanzimat dönemiyle başlayarak Fındıkoğlu’nun bu konudaki çalışmalarını gerçekleştirdiği Cumhuriyet Dönemi ile sınırlandırmak durumundayız. Bu çalışmada, Türk modernleşmesi bağlamında Türk düşünürlerinin yer aldığı literatür ve Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu’nun çalışmalarındaki hukuk ve sosyoloji üzerine görüşleri değerlendirilmiş ve onun çalışmalarının bu alanda Türk modernleşme tarihinin tecrübelerinden ayrı sayılamayacak çalışmalar ürettiği sonucuna ulaşılmıştır.