Bankalarda kurumsal yönetim çerçevesinde sahiplik yapısı ve performans ilişkisi: Türkiye uygulaması

Abstract

Kurumsal yönetim firma sahipliği ile yönetim arasındaki ilişkiler sistemini temsil etmektedir. Bankaların ekonomi ve mali sistemdeki üstlendikleri görev ve mudilerin haklarının korunması, sisteme olan güvenin sarsılmaması ve istikrarın bozulmaması açısından bankalarda kurumsal yönetim oldukça önemlidir. Sermaye sahipliği yapısının, kurumsal yönetim yapısında ve şirket performansında önemli bir belirleyici olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de faaliyet gösteren ticari bankalarda kurumsal yönetimin bankaların sahiplik yapısına göre farklılık gösterip göstermediği ve performansında rol oynayıp oynamadığı incelenmiştir. Sahiplik yapısının iki boyutunun da bankaların performansında rol oynayıp oynamadığını araştırmak amacıyla bankalar, mülkiyet yoğunluğunun göstergesi olan en büyük hissedarın payına göre mülkiyet yoğunluğu düşük, orta, yüksek ve çok yüksek olan bankalar ve hakim hissedarın/ hissedar grubunun kimliğine göre kamu sermayeli bankalar, aile-holding sermayeli bankalar, yabancı sermayeli bankalar ve diğer bankalar şeklinde bir ayrıma tabi tutularak incelenmiştir. Kurumsal yönetim, sahiplik yapısı ve performans arasında ilişkilerin ortaya konulması amacıyla Spearman Korelasyon Testi ile Regresyon Analizi kullanılmıştır.Bilindiği gibi Türkiye'de 2003 yılında Sermaye Piyasası Kurulu "'Kurumsal Yönetim İlkelerr'ni kabul etmiş ve 2004 yılında tüm şirketlerin "Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum Raporu"nu yayınlanmasını zorunlu kılmıştır. Bunun yanında Türkiye'de 2000 ve 2001 yılında yaşanan krizler Türkiye'deki bankacılık sisteminin çok büyük değişikliklerin yaşanmasına neden olmuştur. Birçok bankanın iflas etmesi, kamu bankalarının özelleştirilmesi ve bankacılık sektörüne artan yabancı girişi bankacılık sistemi derinden etkilemiştir. Yaşanan krizlerde bankaların zor duruma düşmesinin nedenlerinden birisi de kötü kurumsal yönetim uygulamaları olduğu kabul edilmektedir. Bu sebeplerden dolayı bankalarda kurumsal yönetimin mevcut durumun ve performansın yeni oluşan sahiplik yapılarına bağlı olup olmadığının tespit edilmesi önemlidir.Araştırma sonucunda kurumsal yönetimin bankalarda orta seviyelerde olduğu ve bankaların sahiplik yapılarına göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Kurumsal yönetim, sahiplik yapısı ve performans arasındaki ilişkinin ise belirsiz olduğu tespit edilmiştir.