Küreselleşme ve enflasyon: Küresel çıktı açığı hipotezi - Türkiye örneği

Abstract

Fiyat ve ücretlerin kısa dönemde yapışkan olduğu varsayımına dayanan enflasyon hedeflemesi stratejisinde merkez bankalarının kullandığı para politikası enstrümanı, kısa vadeli faiz oranıdır. Merkez bankaları kısa vadeli faiz oranı aracılığıyla ulusal çıktı açığını (üretim düzeyini) etkilemekte, çıktı açığındaki değişim de enflasyon oranını yönlendirmektedir.1990'lı yıllardan itibaren birçok ülkenin enflasyon dinamiğinde önemli değişimler yaşanmaya başlamıştır. Son 20 yıldır birçok ülkede hem enflasyon düşük ve istikrarlı seyretmekte hem de ulusal kaynak kullanımı ile yurtiçi enflasyon oranı arasındaki ilişki zayıflamaktadır. Phillips Eğrisi'nin yataylaşması anlamına gelen bu durumu açıklayan teorilerden birincisi enflasyon beklentilerinin sabitlenmesine vurgu yapmakta, ikincisi son 20 yıldır petrol fiyatları gibi dışsal şokların yaşanmamış olmasına bağlamakta, üçüncüsü ise ekonomilerde yapısal değişimin ortaya çıktığını öne sürmekte ve küreselleşmenin bu değişimde rol aldığını iddia etmektedir.Çalışmanın amacı Türkiye'deki enflasyon oranı ile ulusal çıktı açığı arasındaki ilişkinin seyri noktasında bir değişimin olup olmadığını araştırmak ve küreselleşme düzeyinde yaşanan artışın bu değişim üzerinde etkili olup olmadığını sınamaktır.Çalışmada küreselleşmenin etkisini sınamak için küresel çıktı açığı değişkenini içeren Genişletilmiş Phillips Eğrisi modeli kullanılmıştır. En küçük kareler yöntemi kullanılarak rasyonel bekleyişleri içeren İleriye Dönük Genişletilmiş Phillips Eğrisi ile yapılan analizde küresel çıktı açığının yurtiçi enflasyon oranı (özellikle de ticarete konu olan mallar enflasyon oranı) üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ulusal kaynak kullanım düzeyi ile yurtiçi enflasyon oranı arasındaki ilişkinin seyri, Kalman Filtresi algoritması ile incelenmiş ve Phillips Eğrisi'nin eğiminin zaman içerisinde azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.