Arzunun siyasi potansiyeli: Reşat Ekrem Koçu'da queer öznelliğin takibi

Abstract

Bu tezde birçok alanda ve türde eser kaleme alan tarihçi-edip Reşat Ekrem Koçu’nun queer öznelliği queer teori bağlamında incelenmektedir. Queer teori hem bilimsel bir çalışma alanı hem de sahada bir aktivizm alanı olarak normativitenin karşısında konumlanır. Heteronormatiflik mücadelesinden ivmelenen teori daha sonra tüm oluşları kapsayıcı bir yapıya bürünmüştür. Reşat Ekrem Koçu’nun metinleri ve öznelliği heteronormativitenin karşısında konumlanması dolayısıyla queerin sahasına girer. Bu tezde Koçu’nun queer pratiklerini Foucault’nun söylem-iktidar ilişkisi üzerinden düşünmenin imkânları araştırılırken ulus-devletin arzu ve talep ettiği özne olamamak bağlamında hayatı bir queer olarak deneyimleyen yazarın hayatındaki belirlenimsizlik queer teori bağlamında tartışılmaktadır. Reşat Ekrem Koçu daha önce bir queer okumaya tabi tutulmamıştır; bu tez ile Kızlarağasının Piçi adlı eserinde Osmanlı homoerotik kültüründen hareketle yazarın queer öznelliğinin söyleme yansıması ele alınacaktır. Koçu’nun, içinde bulunduğu heteronormiye tabiyet tedbiriyle alenen üstlendiği bir eşcinsel kimliği olmasa da onun eserlerinde, queer öznelliğinin izleri görülür. Koçu, sadece cinsel öznelliği dolayısıyla değil, ulus-devletin ulusal tarih tezinin karşısında imparatorluğu anlatmaya devam ederek de ötekidir. O, türlerin sınırlarını törpüleyerek anlatılarında da melezlik kurmasıyla da ötekidir. Tarihi edebiyatla, bilimi kurguyla karıştırarak kendine has anlatı türleri üretir. Bu tezde normun ve ötekinin yazar tarafından metinde anlamlandırma süreçleri ve ulusal heteroseksüelliğin dışında kalan ayrıntılar henüz Türkçe edebiyat eleştirisi kanonunda çok yer bulamamış queer eleştiri perspektifinden okunacaktır.