Okul öncesi eğitime devam eden çocukların ebeveynlerine yönelik hazırlanan çocuk hakları programının ebeveynlerin çocuk hakları tutumuna etkisi

Abstract

Çocukluğun hangi sorununu irdelersek irdeleyelim karşımıza sürekli olarak çocuk haklarına dair kavramlar çıkacaktır. Çocuk haklarının toplumda sembolleştirilip, etkinleştirilememesi çocukların geleceği adına oldukça kaygı vericidir. Çocuk haklarının, çocuklara erken yaşlarda öğretilmesi ve toplum tarafından kabul görmesi için yetişkinlerin bu hakları en iyi şekilde biliyor olması gerekir. Yapılan araştırmalar ebeveynlerin çocuk hakları konusunda bilgi sahibi olduklarını fakat yine de programlı bir çocuk hakları eğitimi almaları gerektiğini vurgulanmaktadır. Çocuk hakları konusunda alan yazın tarandığında ebeveynlerin çocuk hakları konusunda bilinçlendirecek programlara ihtiyaç duyulduğu saptanmıştır. Bu ihtiyaç araştırmanın önemini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, okul öncesi eğitime devam eden çocukların ebeveynlerine yönelik oluşturulan çocuk hakları programına katılan ve katılmayan ailelerin, çocuk hakları konusundaki tutumlarını incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaçla araştırmacı tarafından "ebeveynlere yönelik çocuk hakları programı" geliştirilip uygulanmıştır. Bu çalışma 2020-2021 yılında Gaziantep il merkezinde bulunan okul öncesi eğitime devam eden çocukların ebeveynlerine yönelik online olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada desen olarak, tam karma yakınsayan paralel yöntem deseni kullanılmıştır. Karma deseninin nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu deneysel yöntem kullanılırken, nitel boyutunda fenomenoloji (olgu bilim) deseni kullanılmıştır. Deneysel yöntemin verileri Yurtsever (2009) tarafından geliştirilen "Ebeveynlere Yönelik Çocuk Hakları Tutum Ölçeği" ile elde edilip, analizi SPPS paket programı ile yapılmıştır. Verilerin normal dağılmadığı sonucuna varıldıktan sonra (Shapiro-Wilk testi, Skewness, Kurtosis değerleri) gruplar arası karşılaştırmalar Mann Whitney-U testi yapılırken grup içi karşılaştırmalar ise Friedman Testi ile yapılmıştır. Nitel yöntemin verileri yapılandırılmış iki adet görüşme sorusuna verilen yanıtlarla elde edilirken, analizi ise içerik analizi yöntemiyle yapılmıştır. Bu analizler sonucunda ebeveynlere yönelik çocuk hakları programına katılan deney grubundaki ebeveynlerin çocuk hakları tutum ölçeği ön test- son test puanlarında anlamlı bir farklılık görülürken (p<0,05), müdahalede bulunulmayan kontrol grubundaki ebeveynlerin ön test- son test puanlarında anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır (p<0,05). Son testten bir ay sonra yapılan kalıcılık testi sonucunda her iki gruptaki katılımcıların son testte benzer puanlar aldıkları görülmüştür.