Çağdaş sanatta birey ve öteki bağlamında mahremiyet olgusu

Abstract

Bu araştırma, mahremiyet olgusunun sanat nesnesi haline gelme nedenlerini anlatmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, ‘mahremiyet’ kavramı farklı yönleriyle incelenmiş; mahremiyet olgusunun birey-öteki arasındaki konumu araştırılmıştır. Bireyin mahremiyeti öteki için bilinmeyen bir bölgededir; dolayısıyla mahremiyet, birey ve öteki arasında ayırıcı bir unsurdur. Toplumsal yaşamda en katı haliyle hissedilen bireyler-arası ‘mahrem’ sınırın sanat alanında değişime uğradığı düşüncesinden hareketle, çağdaş sanat pratikleri bu çerçevede ele alınmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde, Rönesans döneminde öne çıkan bireyciliğin temelinde yatan “ben nedir?” sorusuna; benlik, var oluş ve mahremiyet kavramları üzerinden cevaplar aranmış, benin yaratımına ötekinin etkisi araştırılmıştır. Bireyin dış dünyayı algılama sürecine görme ile dokunma duyularının etkileri ve buna bağlı olarak öne çıkan mahrem alan yaratma arzusu sanat eserleri üzerinden anlatılmıştır. İkinci bölüm, sanatçıların ‘bireysellik’ ve ‘özgünlük’ arayışı üzerine temellenmiş, sanatçının kendi imgesini sanat nesnesine dönüştürme nedenleri mahremiyet kavramı ile ilişkilendirilerek sanat yapıtları üzerinden incelenmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümü, birey ve öteki arasındaki iletişimin sanatsal düzlemdeki dönüşümü ve sanatın ‘görülemez-bilinemez’ olan mahrem sınırının esnekliğine olanak sağlayan yapısı üzerinden şekillenmiştir. Bu bağlamda kendi mahremiyetini deşifre eden ya da ötekinin mahremiyetini gözler önüne seren eser örnekleri verilmiştir. Bu doğrultuda sanat üretimi, birey ve öteki arasındaki mahrem sınırın esnekliğine olanak sağlayan bir alan olarak değerlendirilmiştir