Çocuk edebiyatı eserlerinin estetik ölçütler bakımından incelenmesi

Abstract

Estetik, Aydınlanma Çağı ile birlikte sanat felsefesinin bir alt disiplini olarak ortaya çıkmıştır. Her toplumun ve kültürün kendine ait bir estetik anlayışı bulunmaktadır. "Güzel" olarak nitelendirdiğimiz her şey, bu anlayışın çerçevesini oluşturmaktadır. Estetik, bireylerin yaşamının her anında farkında olmadan başvurdukları, tepki verdikleri, haz aldıkları felsefi bir bilimdir. Ancak bireyin yaşam döngüsü içinde estetiğin önemi en çok çocukluk döneminde kendisini göstermektedir. Çocuklukta kazanılan her türlü yaşantı, çocuğun hayatında bir dönüm noktası olabilir. Bu temelde çocuklarda doğuştan var olan estetiğin, yaratılan ürünler sayesinde istenilen boyutta gelişmesi sağlanabilir. Çocukların okul öncesi dönemden itibaren sürekli etkileşim içinde oldukları çocuk kitapları, bu görevi yerine getirmede birincil kaynaklardandır. Araştırmanın amacı; çocuk edebiyatı eserlerini, çocuk edebiyatının estetik ölçütleri ışığında incelemektir. Çocuk edebiyatı yazarlarının görüşleri çerçevesinde belirlenmiş olan estetik ölçütler; çocuğun gelişim düzeyleri, eserin dili, konusu ve kurgusu, düşünme becerileri, tutarlılığı, türü, dış yapı özellikleri, öğreticiliği, sanatsallığı, ideolojik iletileri gibi temel alanlardan oluşmaktadır. Nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışmasıyla yürütülen bu araştırmada doküman analizi ile veriler elde edilmiştir. Araştırmanın amacına yönelik olarak ölçüt örnekleme yoluyla seçilmiş 16 çocuk romanı, araştırmacı tarafından okunmuş, estetik ölçütler kontrol listesine göre değerlendirilmiş ve NVivo 8.0 bilgisayar paket programı aracılığıyla betimsel bir şekilde analiz edilmiştir. Araştırmanın betimsel analiz çerçevesini estetik ölçütler kontrol listesi oluşturmaktadır. Araştırmanın sonucunda incelenen eserlerin tümünün estetik ölçütlere "kısmen" uyumlu olduğu tespit edilmiştir.